Ο κίνδυνος κοινωνικής έκρηξης αφορά και την Ελλάδα. Γράφει ο Αντώνης Μαρτίνος

Οι εικόνες από τη Γαλλία, την Ιταλία, το Βέλγιο και την Αλβανία, με τις διαδηλώσεις και τις συγκρούσεις, πρέπει να μας προβληματίσουν. Οι κινητοποιήσεις μπορεί να έχουν διαφορετικές αφετηρίες, αναδεικνύουν όμως ένα κοινό πρόβλημα: την αυξανόμενη κοινωνική δυσαρέσκεια, την οικονομική ανασφάλεια και την αδυναμία πολλών πολιτών να εξασφαλίσουν μια αξιοπρεπή ζωή.
Το ερώτημα είναι αν αντιλαμβανόμαστε ότι οι ίδιες αιτίες υπάρχουν και στην Ελλάδα. Η ακρίβεια, οι χαμηλοί μισθοί, τα υψηλά ενοίκια και η δυσκολία κάλυψης των καθημερινών αναγκών πιέζουν χιλιάδες οικογένειες. Οι εργαζόμενοι βλέπουν το εισόδημα τους να εξαντλείται πριν από το τέλος του μήνα, οι νέοι δυσκολεύονται να αποκτήσουν ανεξάρτητη ζωή και οι συνταξιούχοι αγωνίζονται να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.
Η κοινωνική έκρηξη δεν εμφανίζεται από τη μια στιγμή στην άλλη. Προηγείται η συσσώρευση προβλημάτων, η απογοήτευση και η αίσθηση ότι κανείς δεν ακούει την κοινωνία. Όταν οι άνθρωποι αισθάνονται ότι εργάζονται χωρίς να μπορούν να ζήσουν με αξιοπρέπεια και ότι οι δυσκολίες τους δεν αντιμετωπίζονται, η δυσαρέσκεια μπορεί να μετατραπεί σε βαθύτερη κρίση εμπιστοσύνης και σε έντονες κοινωνικές αντιδράσεις.
Δεν σημαίνει ότι όσα συμβαίνουν σήμερα στις ευρωπαϊκές πόλεις θα επαναληφθούν με τον ίδιο τρόπο στην Ελλάδα. Θα ήταν, όμως, σοβαρό λάθος να θεωρήσουμε ότι η χώρα μας είναι προστατευμένη από τέτοιες εξελίξεις. Όταν οι αιτίες που προκαλούν κοινωνικές εντάσεις υπάρχουν και εδώ, ο κίνδυνος δεν μπορεί να αγνοείται.
Η ελληνική κοινωνία γνωρίζει πολύ καλά τι σημαίνει να δυσκολεύεσαι να πληρώσεις το ενοίκιο, το ηλεκτρικό ρεύμα και το σούπερ μάρκετ. Γνωρίζει τι σημαίνει ένας νέος να εργάζεται και να μην μπορεί να συντηρήσει ένα δικό του σπίτι. Γνωρίζει, επίσης, τι σημαίνει να περιορίζονται οι δυνατότητες μιας οικογένειας να στηρίξει τις σπουδές των παιδιών της εξαιτίας του κόστους διαβίωσης.
Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν τη σοβαρότητα του προβλήματος. Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2025 το 27,5% του πληθυσμού στην Ελλάδα βρισκόταν σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρωπαϊκή Ένωση και δεν πρόκειται απλώς για αριθμούς. Πίσω από αυτούς βρίσκονται άνθρωποι που δυσκολεύονται να καλύψουν βασικές ανάγκες και οικογένειες που βλέπουν τις δυνατότητες τους να περιορίζονται.
Η θεωρητική οικονομική ανάπτυξη που παρουσιάζει η κυβέρνηση δεν αρκεί όταν δεν βελτιώνει ουσιαστικά την καθημερινότητα της κοινωνικής πλειοψηφίας. Δεν μπορεί να θεωρείται επιτυχία μια οικονομία στην οποία οι πολίτες εξακολουθούν να αισθάνονται ανασφάλεια, ενώ η πρόσβαση στη στέγη, στην υγεία και στην παιδεία γίνεται ολοένα δυσκολότερη. Το ζητούμενο είναι να παράγουμε περισσότερο και να μοιράζουμε δικαιότερα τα οφέλη της ανάπτυξης.
Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη έχει παρουσιάσει συγκεκριμένες προτάσεις για την αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων. Μεταξύ άλλων προτείνει τη μείωση του ΦΠΑ στα είδη πρώτης ανάγκης στο 6%, τη δημιουργία Ψηφιακού Παρατηρητηρίου Τιμών και την παρέμβαση στα αδικαιολόγητα περιθώρια κέρδους. Στο οικονομικό της πρόγραμμα περιλαμβάνονται, επίσης, κατώτατος μισθός 1.000 ευρώ το 2027 και η δημιουργία 50.000 προσιτών στεγαστικών επιλογών μέσα σε τέσσερα χρόνια.
Οι προτάσεις αυτές αποτελούν συγκεκριμένες παρεμβάσεις απέναντι σε προβλήματα που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών.
Και αυτό γιατί η κοινωνική δυσαρέσκεια δεν αντιμετωπίζεται με επικοινωνιακές διακηρύξεις ούτε με την υποτίμηση των δυσκολιών που βιώνουν οι πολίτες. Όταν τα προβλήματα παραμένουν άλυτα, η απογοήτευση μεγαλώνει και η εμπιστοσύνη στους θεσμούς δοκιμάζεται. Σε αυτές τις συνθήκες, ο φόβος, ο διχασμός και η αναζήτηση αποδιοπομπαίων τράγων μπορούν να αποκτήσουν μεγαλύτερη επιρροή. Η απάντηση πρέπει να βρίσκεται στη δημοκρατία, στην κοινωνική αλληλεγγύη και στις ουσιαστικές λύσεις.
Η Ελλάδα δεν πρέπει να περιμένει να φτάσει σε συνθήκες έντονης κοινωνικής σύγκρουσης για να αναγνωρίσει την ανάγκη αλλαγών. Η πρόληψη μιας κοινωνικής κρίσης προϋποθέτει πολιτική βούληση, έγκαιρες παρεμβάσεις και ουσιαστική στήριξη όσων δοκιμάζονται περισσότερο.
Και αυτό δεν θα λυθεί αν η κοινωνία σωπάσει, δεν γίνεται να σωπαίνει για πάντα, αλλά όταν έχουν τη δυνατότητα πολίτες να ζουν με αξιοπρέπεια και να βλέπουν προοπτική για το μέλλον τους.
Η δυσαρέσκεια δεν πρέπει να αγνοείται μέχρι να μετατραπεί σε ανεξέλεγκτη ένταση. Πρέπει να αντιμετωπίζεται πριν γίνει βαθύτερη κοινωνική κρίση.
Όσα συμβαίνουν σήμερα στην Ευρώπη αποτελούν προειδοποίηση και για την Ελλάδα. Όταν οι πολίτες αντιμετωπίζουν τα ίδια προβλήματα, δεν μπορούμε να αποκλείουμε ανάλογες κοινωνικές αντιδράσεις.
Και για αυτό προτείνουμε έγκαιρη αντιμετώπιση των αιτιών της δυσαρέσκειας, με κοινωνική δικαιοσύνη, αξιοπρεπείς μισθούς και ουσιαστική προστασία των δικαιωμάτων. Διότι η κοινωνική συνοχή δεν είναι δεδομένη, χρειάζεται πολιτικές που βελτιώνουν πραγματικά τη ζωή των ανθρώπων.

*Αντώνης Μαρτίνος
Μέλος του Εθνικού Συμβουλίου της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης