Ο Άγιος Σπυρίδων στη Ρωσία: μια γέφυρα Ορθοδοξίας σε δύσκολους καιρούς. Γράφει η Ανδριάνα Βλάχου

Η μεταφορά του δεξιού χεριού του Αγίου Σπυρίδωνος από την Κέρκυρα στη Ρωσία, με την έγκριση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος και ύστερα από πρόσκληση της Εκκλησίας της Ρωσίας, αποκτά ιδιαίτερη σημασία στη σημερινή δύσκολη γεωπολιτική συγκυρία. Αλλά παράλληλα και αφορμή για να ανοίξει ένας διάλογος, όχι απαραίτητα εποικοδομητικός, αφού συναντά κανείς και συγκρουσιακά στοιχεία.

Όμως, δεν πρόκειται απλά για ένα προσκυνηματικό ταξίδι, αλλά για μια υπενθύμιση των διαχρονικών πνευματικών δεσμών που ενώνουν τους Ορθοδόξους λαούς. Ο Άγιος Σπυρίδων, πολιούχος της Κέρκυρας και ένας από τους πλέον αγαπητούς Αγίους της Ορθοδοξίας, αποτελεί κοινό πνευματικό σημείο αναφοράς.

Η πρωτοβουλία αυτή έχει και ιδιαίτερη ιστορική συνέχεια. Ο μακαριστός Μητροπολίτης Κερκύρας Τιμόθεος Τριβιζάς είχε πρωταγωνιστήσει στην επιστροφή της δεξιάς χειρός του Αγίου από τη Ρώμη στην Κέρκυρα το 1984. Σήμερα, ο διάδοχός του, Μητροπολίτης Νεκτάριος, ανοίγει έναν νέο δρόμο, μεταφέροντας το ιερό λείψανο για προσκύνημα στη Ρωσία.

Βεβαίως, για να είμαστε αντικειμενικοί το εγχείρημα από μόνο του εν μέσω ενός πολέμου και γεωπολιτικών συγκρούσεων προσλαμβάνει πολλά ρίσκα. Η συγκυρία γεννά εύλογους προβληματισμούς, ιδιαίτερα μετά τις πολιτικές και εκκλησιαστικές εντάσεις των τελευταίων ετών. Η πίστη, όμως, δεν πρέπει να συγχέεται με τη γεωπολιτική. Η μεταφορά ενός λειψάνου δεν αποτελεί κατ’ ανάγκην πολιτική ταύτιση, αλλά μπορεί να λειτουργήσει ως πράξη προσευχής, ειρήνης και επικοινωνίας. Η πίστη θα πρέπει να ενώνει, πολύ περισσότερο ομόθρησκούς λαούς παρά να τους διαχωρίζει. Αν και αυτό, όπως μας διδάσκει η πραγματικότητα και η ζωή δεν συμβαίνει πάντα. Μάλλον κάποιες φορές το αντίθετο, αφού υπεισέρχονται και άλλες παράμετροι και μεταβλητές. Πολύ περισσότερο όταν μιλάμε για γεωπολιτικά θέματα.

Η Ελλάδα και η Ρωσία είναι δύο χώρες με διαφορετική ιστορική πορεία, διαφορετικές πολιτικές επιλογές και διαφορετική θέση στο σύγχρονο διεθνές σύστημα. Έχουν όμως και μια κοινή πνευματική κληρονομιά, την Ορθόδοξη πίστη, η οποία δεν μπορεί να διαγράφεται κάθε φορά που η διεθνής συγκυρία γίνεται δύσκολη.

Η Ορθοδοξία δεν καταργεί τις πολιτικές διαφορές, αλλά μπορεί να κρατά ανοιχτές γέφυρες ανάμεσα στους ανθρώπους. Ο Άγιος Σπυρίδων δεν ανήκει αποκλειστικά σε έναν τόπο ή έναν λαό. Είναι Άγιος ολόκληρης της Εκκλησίας.

Άλλο είναι να συζητούμε εάν μια τέτοια εκκλησιαστική πρωτοβουλία ήταν η πλέον κατάλληλη στην παρούσα συγκυρία και άλλο να παρουσιάζεται ως αυθαίρετη ή ως πράξη χωρίς εκκλησιαστική έγκριση. Αφού το ταξίδι έχει εγκριθεί από την Ιερά Σύνοδο. Η διαφωνία είναι θεμιτή. Η παραποίηση όμως των γεγονότων δεν βοηθά κανέναν. Δεν πρέπει να ζητούμε από τους Αγίους να διαβάζουν γεωπολιτικούς χάρτες. Ίσως εδώ βρίσκεται το πιο ουσιαστικό σημείο.

Και ίσως αυτό να είναι το σημαντικότερο μήνυμα της παρουσίας του στη Ρωσία: ότι ακόμη και σε δύσκολους καιρούς, η πίστη μπορεί να υπενθυμίζει στους λαούς όσα τους ενώνουν, αντί για όσα τους χωρίζουν.