Οι 700 οδηγοί και η αξιοκρατία. Του Γιάννη Ρεβύθη

Η αποκάλυψη με τους εκατοντάδες οδηγούς λεωφορείων που δηλώνονταν εκτός υπηρεσίας για λόγους υγείας ενώ την ίδια στιγμή εργάζονταν αλλού ως οδηγοί τουριστικών λεωφορείων, δεν αφορά μόνο την Αθήνα και τις αστικές συγκοινωνίες. Αγγίζει μια βαθύτερη ελληνική παθογένεια που συναντά κανείς, λίγο ή πολύ, σε ολόκληρο τον Δημόσιο τομέα. Και πολλοί αναρωτιούνται γιατι η Κέρκυρα να αποτελεί εξαίρεση;

Μήπως στο νησί μας, οι πολίτες δεν βιώνουν καθημερινά τις συνέπειες μιας διοίκησης που συχνά λειτουργεί χωρίς ουσιαστικό έλεγχο, χωρίς αξιολόγηση και πολλές φορές χωρίς στοιχειώδη λογοδοσία; Υπηρεσίες που μια ζωή εμφανίζονται υποστελεχωμένες πιθανότατα στα χαρτιά και σίγουρα με προσωπικό που στην πράξη δεν αξιοποιείται σωστά. Καθημερινά, δικαιολογημένα η αδικαιολόγητα έχουμε παράπονα για την καθαριότητα, τις τεχνικές υπηρεσίες, πολεοδομία, ύδρευση, εξυπηρέτηση πολιτών.

Και κάθε φορά ακούγεται ίδια μονότονη απάντηση.

– Δεν υπάρχει προσωπικό.

Όμως οι πολίτες εύλογα αναρωτιούνται. Είναι μόνο θέμα έλλειψης προσωπικού ή και θέμα ελέγχου, οργάνωσης και παραγωγικότητας;

Οσοι δεν θέλουν να τα μηδενιζουν όλα, γνωρίζουν ότι υπάρχουν πραγματικά εργατικοί και φιλότιμοι δημόσιοι υπάλληλοι, που αγωνίζονται και συχνά κρατούν μόνοι τους τις υπηρεσίες όρθιες. Κοντά όμως σε αυτούς υπάρχουν και περιπτώσεις ανθρώπων που θεωρούν τη μονιμότητα ασπίδα ατιμωρησίας. Υπάλληλοι που λείπουν συστηματικά, που μεταθέτουν ευθύνες, που λειτουργούν χωρίς καμία πίεση αξιολόγησης, γνωρίζοντας ότι σχεδόν ποτέ δεν θα υπάρξει τιμωρία

Και εδώ εμφανίζεται ξανά ο ρόλος του πολιτικού συστήματος και των συνδικαλιστικών οργανώσεων.

Στην Ελλάδα, από την 10ετια του 80, το Δημόσιο μετατράπηκε σε πεδίο πελατειακών σχέσεων. Δήμαρχοι, βουλευτές και κόμματα έχτιζαν πολιτικές επιρροές πάνω σε προσλήψεις, εξυπηρετήσεις και “διευθετήσεις”. Αντί να δημιουργηθεί μια κουλτούρα αξιοκρατίας, αξιολόγησης και ελέγχου, καλλιεργήθηκε η λογική ότι οποιαδήποτε αξιολόγηση αποτελεί εχθρική πράξη απέναντι στον εργαζόμενο.

Καλλιεργήθηκε έντεχνα η λογική ότι ο έλεγχος αποδοτικότητας ή πειθαρχικών ευθυνών αποτελεί απειλή για την δημοκρατία. Με αποτέλεσμα ο συνεπής υπάλληλος να εξισώνεται με τον αδιάφορο και ο πολίτης να χάνει την εμπιστοσύνη του συνολικά στην λειτουργία του δημόσιου τομέα και στους θεσμούς.

Και τελικά το πληρώνει η ίδια η κοινωνία.

Το πρόβλημα λοιπόν δεν είναι ο δημόσιος υπάλληλος ως έννοια, γιατί χωρίς δημόσιους υπαλλήλους δεν υπάρχει ούτε κράτος ούτε αυτοδιοίκηση. Το πρόβλημα είναι η απουσία κανόνων που να ισχύουν για όλους. Είναι η πολιτική δειλία των κομμάτων απέναντι στις οργανωμένες μειοψηφίες. Είναι η νοοτροπία ότι “τίποτα δεν αλλάζει”.

Η υπόθεση των 700 οδηγών ίσως τελικά να αποβεί χρήσιμη, όχι μόνο γιατί αποκαλύφθηκε μια κατάχρηση, αλλά γιατί ανοίγει ξανά μια δύσκολη αλλά αναγκαία συζήτηση…

Θέλουμε ένα Δημόσιο απαλλαγμένο από κομματικές η άλλες εξαρτήσεις που υπηρετεί τον πολίτη ή ένα σύστημα που προστατεύει τον εαυτό του;