Το κυβερνητικό αφήγημα γύρω από την ερευνητική γεώτρηση «Ασωπός 1» στο Block 2 παρουσιάζει το έργο ως μια ιστορική ευκαιρία για την οικονομική και γεωπολιτική αναβάθμιση της χώρας. Ωστόσο, μια προσεκτική ανάλυση των οικονομικών, τεχνικών και περιβαλλοντικών δεδομένων αποδεικνύει ότι οι υποσχέσεις αυτές εμπεριέχουν υψηλό ρίσκο και βασίζονται σε υπεραισιόδοξα σενάρια.

1. Ενεργειακή Ασφάλεια και Ανεξαρτησία

• Η Θέση της Πολιτείας: Η κυβέρνηση προβάλλει τη γεώτρηση ως απάντηση στην ανάγκη για άμεση ενεργειακή ανεξαρτησία, μείωση των εισαγωγών και θωράκιση της χώρας σε περιόδους κρίσης.

• Η Αντίκρουση: Στην πραγματικότητα, η εμπορική παραγωγή —αν τελικά εντοπιστεί εκμεταλλεύσιμο κοίτασμα— τοποθετείται το συντομότερο για το 2031–2032. Το έργο δεν προσφέρει καμία απολύτως θωράκιση έναντι των τρεχουσών κρίσεων. Επιπλέον, το αέριο δεν θα ανήκει στο ελληνικό κράτος, αλλά στην κοινοπραξία (ExxonMobil, Energean, HELLENiQ ENERGY), η οποία θα το διαθέτει στη διεθνή αγορά. Η Ελλάδα θα επωφεληθεί μόνο εάν το αγοράσει στις τρέχουσες, απρόβλεπτες διεθνείς τιμές, γεγονός που καταρρίπτει την υπόσχεση για «φθηνό εγχώριο καύσιμο».

2. Η Ελλάδα ως Ενεργειακός Κόμβος

• Η Θέση της Πολιτείας: Η φιλοδοξία της κυβέρνησης είναι η γεωπολιτική αναβάθμιση και η μετατροπή της χώρας σε βασικό εξαγωγικό κόμβο φυσικού αερίου προς τα Δυτικά Βαλκάνια και την Κεντρική Ευρώπη.

• Η Αντίκρουση: Το επιχείρημα αυτό αγνοεί τις δεσμευτικές ευρωπαϊκές πολιτικές για πλήρη απανθρακοποίηση έως το 2050. Μετά το 2035, η ευρωπαϊκή ζήτηση για ορυκτά καύσιμα αναμένεται να συρρικνωθεί ραγδαία. Όταν ο «Ασωπός 1» θα είναι έτοιμος να εξάγει μεγάλες ποσότητες, η Ευρώπη θα έχει ήδη στραφεί μαζικά στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), εγκλωβίζοντας τη χώρα σε υποδομές του παρελθόντος.

3. Δημόσια Έσοδα και η Ασφάλεια της Σύμβασης

• Η Θέση της Πολιτείας: Η κυβέρνηση υπόσχεται εισροή δισεκατομμυρίων στα κρατικά ταμεία. Διασφαλίζει μάλιστα τα έσοδα μέσω του Συντελεστή R (R-Factor), ο οποίος αυξάνει τα δικαιώματα (royalties) του κράτους έως και 12%–15% επί των ακαθάριστων εσόδων όταν η κοινοπραξία παρουσιάζει μεγάλα κέρδη.

• Η Αντίκρουση: Οι κυβερνητικές εκτιμήσεις για έσοδα €5 έως €10 δισεκατομμυρίων αποτελούν το πιο υποθετικό σενάριο. Αν οι διεθνείς τιμές πέσουν, τα έσοδα αυτά θα εξανεμιστούν. Παράλληλα, οι εταιρείες θα επιβαρυνθούν με το τεράστιο κόστος αγοράς δικαιωμάτων εκπομπών CO₂ (Χρηματιστήριο Άνθρακα), το οποίο σήμερα αποφέρει στο κράτος €1,3 έως €1,5 δισεκατομμύριο ετησίως από άλλους τομείς. Η επιβάρυνση αυτή θα διογκώσει τεχνητά τα έξοδα των εταιρειών, συμπιέζοντας τον Συντελεστή R και κρατώντας για πολλά χρόνια το ποσοστό των royalties του κράτους καθηλωμένο στο ελάχιστο 4%, με ορατό τον κίνδυνο το έργο να μετατραπεί σε «stranded asset» (εγκλωβισμένο περιουσιακό στοιχείο).

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ήδη αντιμετωπίζει τον κίνδυνο υποτιμήσεων δισεκατομμυρίων ευρώ σε υποδομές αερίου λόγω της κατάρρευσης της ζήτησης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Γερμανία, όπου οι διαχειριστές δικτύων πιέζονται από τις Βρυξέλλες να προσδιορίσουν ποια τμήματα των αγωγών τους θα παροπλιστούν πρόωρα για να αποφευχθούν ανεπανόρθωτες οικονομικές απώλειες.

4. Τοπικά Έσοδα vs Τουριστική Καταστροφή

• Η Θέση της Πολιτείας: Η κυβέρνηση υπόσχεται οικονομική άνθιση στην Περιφέρεια Ιονίων Νήσων μέσω του περιφερειακού φόρου 5% επί των ακαθάριστων εσόδων, ο οποίος εισπράττεται ανεξάρτητα από τα καθαρά κέρδη των εταιρειών, τονώνοντας την τοπική οικονομία.

• Η Αντίκρουση: Αν και ο φόρος εισπράττεται επί του τζίρου, παραμένει απόλυτα ευάλωτος στις τιμές: αν η τιμή του αερίου καταρρεύσει, οι τοπικοί πόροι θα μειωθούν δραματικά. Η μεγαλύτερη αντίφαση, όμως, έγκειται στη σύγκριση μεγεθών, η οποία τεκμηριώνεται από τα επίσημα στοιχεία της Έρευνας Συνόρων της Τράπεζας της Ελλάδος και του ΙΝΣΕΤΕ: ο τουρισμός των Ιονίων Νήσων παράγει σήμερα €2,5 έως €3 δισεκατομμύρια κάθε χρόνο (συνυπολογίζοντας τις άμεσες ταξιδιωτικές εισπράξεις ύψους €2 δισ. και την έμμεση οικονομική επίδραση στην τοπική αγορά).

Το ρίσκο ενός και μόνο ατυχήματος ή μιας υποθαλάσσιας διαρροής στο ευαίσθητο οικοσύστημα του Ιονίου απειλεί να εκμηδενίσει αυτή τη σταθερή, ανανεώσιμη οικονομική δραστηριότητα δισεκατομμυρίων. Είναι παράλογο να ρισκάρουμε έναν ασφαλή, ετήσιο πλούτο για χάρη των αβέβαιων και προσωρινών εσόδων μιας εξόρυξης.