Να καθιερωθούν τριήμερες εκδηλώσεις 9, 10 και 11 Αυγούστου για την ιστορική επέτειο του 1716. Γράφει ο Σπύρος Ρίκος
Το 2002, σε ένα ταξίδι μου στην Ιταλία, με είχαν προσκαλέσει να παρακολουθήσω ένα από τα καλύτερα έργα του Αντόνιο Βιβάλντι, όπως μου είχαν πει: την «Ιουδήθ τη Θριαμβεύουσα».
Από τη στιγμή που δεν μπορούσα να αποφύγω την πρόσκληση, υιοθέτησα τη γνωστή ρήση, διασκευασμένη: «Αν δεν μπορείς να το αποφύγεις, κάθισε και απόλαυσέ το».
Την «Ιουδήθ», για να πω την αλήθεια, την άκουγα για πρώτη φορά και δεν μου καιγόταν καρφί να τη γνωρίσω. Από τη στιγμή όμως που το ήθελε η παρέα, όλα καλά.
Στην αρχή, μάλιστα, μου άρεσε. Το πρώτο μισάωρο το παρακολούθησα με ενδιαφέρον. Όταν όμως συνειδητοποίησα ότι η παράσταση θα διαρκούσε σχεδόν τρεις ώρες, από ένα σημείο και μετά τα… έπαιξα.
Και κάπου εδώ αρχίζουν τα σοβαρά.
Λίγο πριν από την παράσταση, λίγο κατά τη διάρκειά της και λίγο μετά, στην παρέα άρχισαν να συζητούν για την Κέρκυρα, την πολιορκία του 1716, τον Σχουλεμβούργο και, γενικότερα, για ένα ιστορικό γεγονός που μέχρι τότε δεν είχα συνειδητοποιήσει τη σημασία του.
Όταν επέστρεψα στην Κέρκυρα, άρχισα να το ψάχνω. Όχι τίποτε άλλο, για να μη με πιάνουν αδιάβαστο.
Γιατί, ρε φίλε, δεν μπορεί να γνωρίζεις ότι ο Πάμπλο Γκαρσία έπαιξε στη Venezia και να μη γνωρίζεις το σημαντικότερο, ίσως, ιστορικό γεγονός που συνέβη στον τόπο σου.
Ένα γεγονός από την έκβαση του οποίου προσδιορίστηκε, σε μεγάλο βαθμό, η πορεία της Ευρώπης.
Γιατί τότε, το 1716, αν δεν είχε παρέμβει ο Άγιος ή αν ο Σχολεμβούργος και ο ενωμένος στρατός των Ευρωπαίων δεν είχαν λειτουργήσει με μαεστρία στην απόκρουση της πολιορκίας και είχε πέσει η Κέρκυρα στα χέρια των Οθωμανών, ώστε να χρησιμοποιηθεί ως προπύργιο για την περαιτέρω επέκτασή τους στην Ευρώπη, ίσως η ιστορία να είχε γραφτεί διαφορετικά.
Τι έχουμε κρατήσει από όλα αυτά;
Εμείς, ως Κερκυραίοι, τι έχουμε κρατήσει από αυτή την ιστορία;
Τη λιτανεία του Αγίου στις 11 Αυγούστου. Μεγάλη η χάρη του.
Τα υπόλοιπα, όμως, που είναι εξίσου σημαντικά και άγνωστα στους περισσότερους από εμάς, πόσο τα έχουμε αξιοποιήσει;
Σχεδόν καθόλου.
Και αυτό γιατί, κατά τη γνώμη μου, δεν έχουμε καταφέρει να γνωρίσουμε επαρκώς την τοπική μας ιστορία. Έχουμε ένα τεράστιο ιστορικό, πολιτιστικό και πολιτισμικό απόθεμα, το οποίο όχι μόνο δεν γνωρίζουμε, αλλά ακόμη και όσοι το γνωρίζουν δεν έχουν καταφέρει να το αναδείξουν, να το προβάλουν και να το αξιοποιήσουν με τον τρόπο που του αξίζει.
Η συνάντηση με τον Φούχτελ
Κάνω τώρα ένα άλμα και πηγαίνω στο καλοκαίρι του 2012, όταν εργαζόμουν στην Περιφέρεια.
Εκείνο το καλοκαίρι υποδεχθήκαμε στην Κέρκυρα τον κ. Φούχτελ. Αφού περιηγήθηκε μαζί με τον τότε Περιφερειάρχη στα έργα και κυρίως στον υπό εξέλιξη, τότε, προσήνεμο μόλο των κρουαζιεροπλοίων, τον πήγαμε, παρουσία και του Γερμανού προξένου, στην είσοδο του Παλαιού Φρουρίου, όπου βρίσκεται το άγαλμα του Σχολεμβούργου.
Με τη βοήθεια της διερμηνέως, τον ενημέρωσα για τον τρόπο με τον οποίο ο Σχολεμβούργος έχει ταυτιστεί με την Κέρκυρα, αλλά και για το ιστορικό γεγονός του 1716, το οποίο έχει σαφή πανευρωπαϊκή διάσταση.
Στη συζήτηση αναφέρθηκε, μάλιστα, ότι θα ήταν πολύ σημαντικό να βοηθήσει με κάποιον τρόπο, ώστε να παρουσιαστεί στην Κέρκυρα η «Ιουδήθ η Θριαμβεύουσα».
Ξέρετε τι μου απάντησε;
«Κάπως έτσι μπήκα στην πολιτική».
Μας διηγήθηκε τότε ότι, όταν Καγκελάριος της Γερμανίας ήταν ο Χέλμουτ Κολ, του είχε ανατεθεί να αναπτύξει σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία. Ταξίδεψε εκεί και, όταν επέστρεψε στη Γερμανία, διοργάνωσε μια παρέλαση με 600 καμήλες στο Βερολίνο.
Μας προέτρεψε, πάντως, να προχωρήσουμε στην ιδέα, λέγοντας ότι πράγματι επρόκειτο για μια πολύ καλή πρόταση.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το παράδοξο.
Χρειάστηκε ένας Γερμανός πολιτικός να αντιληφθεί τη σημασία ενός ιστορικού γεγονότος που αφορά άμεσα την Κέρκυρα και έχει ευρωπαϊκή διάσταση, για να μας πει ότι αξίζει να το αναδείξουμε.
Από το 2004 το ίδιο αίτημα
Από το 2004 και μετά έχω αρθρογραφήσει πολλές φορές για το πώς μπορούμε και πρέπει να αξιοποιήσουμε αυτό το ιστορικό γεγονός και να μην περιοριζόμαστε μόνο στη λιτάνευση του Ιερού Σκηνώματος του Αγίου Σπυρίδωνος στις 11 Αυγούστου.
Έχω καταθέσει και σε προηγούμενες δημοτικές αρχές συγκεκριμένες προτάσεις, χωρίς όμως να τύχουν της απαιτούμενης αποδοχής.
Φοβάμαι ότι κάποιοι δεν μπορούν να αντιληφθούν τη διάσταση αυτού του γεγονότος, στο οποίο τότε συμμάχησαν για να αποτραπεί η προέλαση των Οθωμανών δυνάμεις και άνθρωποι από διαφορετικές χώρες και περιοχές της Ευρώπης.
Ενετοί, Έλληνες, Μαλτέζοι, Βέλγοι, Γερμανοί, Σλοβάκοι, Πορτογάλοι, Γάλλοι και πολλοί ακόμη, όπως αναφέρει στο βιβλίο του «Το Ασέδιο των Κορυφών» ο αείμνηστος Γεώργιος Αθανασαίνας.
Ας μην ξεχνάμε, επίσης, ότι στο παρελθόν ο Κερκυραίος Γιώργος Ρωμαίος είχε διατελέσει όχι μόνο Ευρωβουλευτής, αλλά και Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Θα μπορούσαν, λοιπόν, οι τότε δημοτικές αρχές, αξιοποιώντας και αυτή την ιδιότητα, να προωθήσουν μια σειρά εκδηλώσεων υπό την αιγίδα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Ποτέ δεν είναι αργά.
Βεβαίως, οι εποχές έχουν αλλάξει και σήμερα υπάρχουν γεωπολιτικά ζητήματα ιδιαίτερα ευαίσθητα. Γι’ αυτό και θα πρέπει να τονιστεί κάτι πολύ σημαντικό:
Η ανάδειξη του ιστορικού γεγονότος του 1716 δεν μπορεί και δεν πρέπει να αποτελέσει πεδίο αντιπαράθεσης με άλλους πολιτισμούς και άλλους λαούς.
Το αντίθετο.
Η ιστορία πρέπει να διδάσκει. Και μέσα από τη διαφορετικότητα, τις διαφορετικές θρησκευτικές, πολιτισμικές και πολιτιστικές αντιλήψεις, πρέπει να αναζητούμε την κοινή συνισταμένη.
Ένα «Πάσχα» μέσα στο καλοκαίρι
Τι πρέπει, λοιπόν, να κάνουμε;
Πολλά.
Η άποψή μου εδράζεται στην πεποίθηση ότι αυτό το ιστορικό γεγονός, με όλες τις πολιτιστικές και ιστορικές του παραμέτρους, θα πρέπει να αναδειχθεί σε όλες του τις διαστάσεις και να αποτελέσει —ο όρος μπορεί να μην είναι ο καλύτερος— την «ατραξιόν» του καλοκαιριού.
Ή, όπως θα έλεγε ένας φίλος μου, να κάνουμε ένα ακόμη «Πάσχα» μέσα στο καλοκαίρι.
Όχι φυσικά ως προς το θρησκευτικό περιεχόμενο, αλλά ως προς την ελκυστικότητα του γεγονότος και κυρίως ως προς τη δυναμική που μπορεί να δημιουργήσει, στηριζόμενο σε μεγάλο βαθμό στον εθελοντισμό και στις συνέργειες.
Δεν απαιτούνται απαραίτητα τεράστια χρηματικά ποσά.
Προτείνω, λοιπόν, ένα τριήμερο θεματικών εκδηλώσεων, σε συνεργασία με τα πολιτιστικά σωματεία του τόπου μας, το Ιόνιο Πανεπιστήμιο, εθελοντές και εθελοντικές ομάδες.
Ένα τριήμερο με πολιτιστικές εκδηλώσεις, επιστημονικές δράσεις, μουσική, ιστορικές αναφορές και, φυσικά, τις θρησκευτικές εκδηλώσεις της 11ης Αυγούστου.
Ένα τριήμερο κατά το οποίο η πόλη θα μπορούσε να «ζήσει» μια άλλη εποχή.
Υπάρχουν ομάδες από το εξωτερικό που θα μπορούσαν να συμμετάσχουν, μέσω και των πρεσβειών των χωρών τους, σε ένα τέτοιο εγχείρημα. Θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να κυκλοφορούν στην πόλη εθελοντές με στολές εποχής, δημιουργώντας μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα.
Στο Βέλγιο πραγματοποιείται η αναπαράσταση της μάχης του Βατερλώ. Έχει ειπωθεί και στην Κέρκυρα ότι θα μπορούσε να γίνει κάτι αντίστοιχο.
Ίσως μια πλήρης αναπαράσταση να είναι, τουλάχιστον σε πρώτη φάση, δύσκολη. Πολλά όμως μπορούν να γίνουν.
Πριν από χρόνια, μάλιστα, είχαν γίνει επαφές με το τάγμα των Γκαριμπάλντι. Μια συζήτηση που θα μπορούσε να επικαιροποιηθεί.
Η «Ιουδήθ» στο Νέο Φρούριο
Και φυσικά δεν θα μπορούσε να λείπει η μουσική.
Δεν θα μπορούσε μόνο να «ανεβαίνει» η «Ιουδήθ η Θριαμβεύουσα». Θα μπορούσε, παράλληλα, να δημιουργηθεί ένα διεθνές θεματικό φεστιβάλ με μουσική εμπνευσμένη από ιστορικά γεγονότα.
Χίλια δυο πράγματα θα μπορούσαν να γίνουν.
Και μην μου πείτε «πού και πώς;».
Υπάρχουν χώροι που μπορούν να διαμορφωθούν χωρίς τεράστιο κόστος. Και σας διαβεβαιώνω ότι υπάρχουν άνθρωποι και δυνάμεις στον τόπο μας που θα μπορούσαν να συμβάλουν σε ένα τέτοιο εγχείρημα, ακόμη και χωρίς μεγάλη οικονομική επιβάρυνση.
Όνειρό μου είναι να δω, όσο αντέξω βέβαια, να ανεβαίνει η «Ιουδήθ η Θριαμβεύουσα» στα «Σπαρτά», στο Νέο Φρούριο.
Εκεί όπου, πιτσιρικάδες, αφού σκαρφαλώναμε στα τείχη, πηγαίναμε και παίζαμε μπάλα.
Έχουν περάσει περισσότερα από 40 χρόνια και ακόμη θυμάμαι τον ήχο της μπάλας όταν έπεφτε κάτω.
Θεωρώ ότι είναι ένας ιδανικός χώρος για πολιτιστικές εκδηλώσεις. Μικρός ενδεχομένως, αλλά ιδανικός.
Αν μας αφήσει, βέβαια, η Αρχαιολογική Υπηρεσία.
Το 2007 είχαμε προσπαθήσει να υλοποιήσουμε την ιδέα, μαζί με τον αείμνηστο Πάνο Θεοδωρίδη, επί Δημαρχίας Σωτήρη Μικάλεφ.
Ιστορία, τουρισμός και τοπική οικονομία
Υπάρχουν, βέβαια, πολλές ακόμη προτάσεις που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ανάδειξη και αξιοποίηση αυτού του ιστορικού γεγονότος, αλλά και στη σύνδεσή του με την τοπική βιοτεχνία και τον τουρισμό.
Παράλληλα, θα μπορούσε να αξιοποιηθεί περισσότερο και το «ξεχασμένο» Νέο Φρούριο.
Μια σχετική πρόταση που είχα καταθέσει παλαιότερα είχε υιοθετηθεί από το τότε Διοικητικό Συμβούλιο του AOCTA, του Συνδέσμου Τουριστικών Πρακτόρων Κέρκυρας, το οποίο είχε προτρέψει τον τότε Δήμαρχο, Σωτήρη Μικάλεφ, να την υλοποιήσει.
Είναι πεποίθησή μου ότι θα πρέπει να στοχεύσουμε στην ανάδειξη και αξιοποίηση τέτοιων γεγονότων.
Γεγονότων που όχι μόνο μπορούν να συμβάλουν στην προσέλκυση ενός διαφορετικού και υψηλότερου επιπέδου επισκεπτών, αλλά μπορούν να συμβάλουν καταλυτικά στη διαμόρφωση μιας νέας τουριστικής ταυτότητας και ενός νέου πολιτιστικού γίγνεσθαι για την Κέρκυρα.
Μπορούν επίσης να δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας και ευκαιρίες για τους νέους ανθρώπους που ασχολούνται με τον πολιτισμό ή έχουν σπουδάσει συναφή επιστημονικά αντικείμενα.
Και, ταυτόχρονα, να τονώσουν την τοπική βιοτεχνία και την οικονομία.
Δεν είμαι βέβαιος ότι όλα αυτά μπορεί να τα κάνει ο Δήμος μόνος του ή αν θα πρέπει να δημιουργηθεί ένας άλλος φορέας.
Αυτό, όμως, είναι διαδικαστικό ζήτημα.
Οι προτάσεις
Στο πλαίσιο αυτό, έχω προτείνει:
- Η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να θέσουν υπό την αιγίδα τους τις εκδηλώσεις, καθώς η πολιορκία του 1716 και η αντιμετώπισή της συνδέονται με μια από τις σημαντικότερες κοινές αμυντικές κινητοποιήσεις ευρωπαϊκών δυνάμεων της εποχής.
- Να καθιερωθούν κάθε χρόνο τριήμερες εορταστικές εκδηλώσεις, στις 9, 10 και 11 Αυγούστου, με κεντρικό άξονα την ιστορική επέτειο του 1716.
Α. Στις 9 Αυγούστου να πραγματοποιείται παρέλαση με τη συμμετοχή αντιπροσωπειών από τις χώρες και τις δυνάμεις που συμμετείχαν στην πολιορκία, με στολές εποχής. Παράλληλα, στο λιμάνι της Κέρκυρας θα μπορούσαν να ελλιμενίζονται σκάφη που θα παραπέμπουν στην εποχή.
Β. Καθ’ όλη τη διάρκεια του τριημέρου να πραγματοποιείται ένα πλούσιο πρόγραμμα πολιτιστικών εκδηλώσεων, με τη συμμετοχή όλων των μορφών τέχνης: μουσική, θέατρο, εικαστικά, ιστορικές αναπαραστάσεις και άλλες δράσεις.
Γ. Στις 11 Αυγούστου να πραγματοποιείται, όπως κάθε χρόνο, η καθιερωμένη λιτάνευση του Ιερού Σκηνώματος του Αγίου Σπυρίδωνος, πολιούχου της Κέρκυρας.
Δ. Και τέλος να πραγματοποιείται επιστημονικό συνέδριο υπό την αιγίδα του Ιονίου Πανεπιστημίου, σε συνεργασία με άλλα πανεπιστημιακά ιδρύματα και το Υπουργείο Εξωτερικών, για την γεωπολιτική θέση της Κέρκυρας στην Ιστορία και σήμερα. Και σε συνέχει της Συνόδου Κορυφής του 1994.
Και βεβαίως, μπορούν να γίνουν πολλά περισσότερα.
Πάρα πολλά.
Όλα εκείνα που θα μπορούσαν να αναδείξουν το πλούσιο ιστορικό απόθεμα του τόπου μας και, ταυτόχρονα, να αναδείξουν τις αστείρευτες πολιτιστικές δυνάμεις που διαθέτει η Κέρκυρα.
Δεν χρειάζεται να ανακαλύψουμε την ιστορία μας.
Χρειάζεται να την ξαναγνωρίσουμε, να την αγαπήσουμε και, κυρίως, να την αναδείξουμε.
Γιατί η Κέρκυρα δεν έχει μόνο ένα μοναδικό Πάσχα.
Έχει και μια μοναδική ιστορία που αξίζει να αποκτήσει τη θέση που της αρμόζει.
Υ.Γ. Το άρθρο αυτό είχε δημοσιευθεί πριν από αρκετά χρόνια. Επανέρχεται σήμερα, καθώς θεωρώ ότι οι προτάσεις που περιλαμβάνει παραμένουν επίκαιρες και αξίζει να επανέλθουν στον δημόσιο διάλογο.
