Καθαρισμός και συντήρηση για Μαρμάρινα Μνημεία. Γράφει ο Φώντας Αλαμάνος
Η διαδικασία ακολουθεί αυστηρά διεθνή πρωτόκολλα (όπως του ICOMOS) για να αποφευχθεί η ανεπανόρθωτη διάβρωση των υλικών.
- Εφαρμόζεται ελεγχόμενος καθαρισμός με ατμό χαμηλής πίεσης για την απομάκρυνση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
- Βιολογικές επικαθίσεις (μούχλα, λειχήνες) αντιμετωπίζονται με ειδικά βιοκτόνα που δεν επηρεάζουν τη δομή της πέτρας.
- Αποφεύγονται αυστηρά τα όξινα ή πολύ αλκαλικά καθαριστικά του εμπορίου, διότι προκαλούν μη αναστρέψιμη διάβρωση (etching)
Προηγμένες Τεχνολογίες (Laser)
- Για πολύ ευαίσθητα ή ιστορικά μνημεία, χρησιμοποιείται καθαρισμός με Laser (Nd:YAG). Η ακτινοβολία εξαχνώνει επιλεκτικά τη μαύρη κρούστα της ρύπανσης χωρίς να αγγίζει ή να τραυματίζει το αρχικό υλικό του γλυπτού
Το γεγονός ότι ο ανδριάντας βρίσκεται σε εξωτερικό δημόσιο χώρο (π.χ. πλατεία, πεζόδρομο, δημοτικό πάρκο) μετακινεί το τελικό κόστος προς το ανώτερο όριο της εκτίμησης, δηλαδή μεταξύ 15.000€ και 22.000€.
Το κόστος καθαρισμού ενός μαρμάρινου αγάλματος με τεχνολογία laser στην Ευρώπη κυμαίνεται γενικά μεταξύ 50€ και 140€ ανά ώρα εργασίας, αλλά η τελική τιμή σπάνια υπολογίζεται μόνο με την ώρα, καθώς καθορίζεται από τη συνολική μελέτη συντήρησης του έργου.
Η εργασία σε ανοιχτό δημόσιο χώρο αυξάνει σημαντικά τα έξοδα της εταιρείας συντήρησης λόγω των αυστηρών διεθνών κανονισμών ασφαλείας για τη χρήση Laser Κλάσης 4 (Class 4 Lasers) και των αναγκαίων υποδομών.
Γιατί αυξάνεται το κόστος σε δημόσιο χώρο;
- Ειδική περίφραξη ασφαλείας (Laser-safe enclosure): Οι παλμοί του laser προκαλούν αντανακλάσεις στο μάρμαρο. Αυτές οι αντανακλάσεις είναι επικίνδυνες για τα μάτια των περαστικών. Η σκαλωσιά πρέπει να ντυθεί πλήρως με ειδικά αδιαφανή, αντι-ανακλαστικά πετάσματα, δημιουργώντας ένα κλειστό «κουτί» γύρω από το άγαλμα.
- Παροχή ισχύος και γεννήτριες: Τα συστήματα laser συντήρησης απαιτούν σταθερή και υψηλή ηλεκτρική ισχύ. Αν δεν υπάρχει άμεση και ασφαλής σύνδεση με το δίκτυο του Δήμου, απαιτείται η ενοικίαση αθόρυβης γεννήτριας ρεύματος.
- Φύλαξη εργοταξίου: Ο εξοπλισμός laser είναι εξαιρετικά ακριβός (συχνά ξεπερνά τις 60.000€ – 80.000€ ως αγορά). Η ύπαρξη σκαλωσιάς σε δημόσιο χώρο απαιτεί είτε 24ωρη φύλαξη (security) είτε καθημερινή αποσυναρμολόγηση και μεταφορά του εξοπλισμού σε ασφαλές μέρος, κάτι που αυξάνει τα εργατικά χέρια.
- Άδειες και διακοπή κυκλοφορίας: Απαιτούνται γραφειοκρατικές διαδικασίες, εγκρίσεις από την τοπική αρχαιολογική υπηρεσία/δήμο και ενδεχομένως ειδική σήμανση αν επηρεάζεται η κίνηση πεζών ή οχημάτων.
Να πούμε αλήθειες, να θέσουμε ερωτήματα.
- Με βάση τα επιστημονικά δεδομένα η παρέμβαση που έγινε, ακόμα και από πιστοποιημένο συνεργείο καθαρισμού, δεν συνάδει με τα πρωτόκολλα που υπάρχουν για έργα τέχνης, μνημεία που βρίσκονται σε δημόσιους χώρους.
- Σε ποιες περιπτώσεις στην Ελλάδα χρησιμοποιήθηκαν τα πρωτόκολλα που η επιστήμη συντήρησης έργων επιβάλλει;
- Η υπηρεσία αρχαιολογίας πανελλαδικά και στο νησί μας έχει εφαρμόσει τέτοια πρωτόκολλα καθαρισμού και συντήρησης;
- Υπάρχουν προηγούμενες μελέτες;
- Ποια τα κόστη για μνημεία ανάλογα του Σούλεμπουργκ που έχουν τύχει επιστημονικού καθαρισμού και συντήρησης στην Ελλάδα;
- Πότε στην Κέρκυρα έγιναν καθαρισμοί μνημείων με βάση πρωτόκολλα και διεθνείς προδιαγραφές; Ποτέ. Κάνω λάθος;
- Καθαρισμός σαν τον τελευταίο πληροφορήθηκα ότι είχε γίνει και παλαιότερα με έγκριση της αρχαιολογικής υπηρεσίας. Είναι έτσι ή όχι;
- Μπορεί ο δήμος να αναλάβει το κόστος τακτικού καθαρισμού και συντήρησης όλων των μνημείων και έργων τέχνης που βρίσκονται σε δημόσιους χώρους με επιστημονικό τρόπο; Προφανώς όχι.
- Ποιες οι συνέπειες από τον μακροχρόνιο μη καθαρισμό;
- Το υπουργείο Πολιτισμού οφείλει να έχει προγράμματα για συντήρηση μνημείων εξαιρετικής καλλιτεχνικής και ιστορικής αξίας όπως για παράδειγμα ο ανδριάντας του Σούλεμπουργκ.
