Η Ryanair, οι “εκβιασμοί” και το διαρκές παιχνίδι πίεσης προς κυβερνήσεις, αεροδρόμια και προορισμούς. Του Κωνσταντίνου Στ. Δεριζιώτη

Η ιστορία που εξελίσσεται τις τελευταίες ημέρες με τη Θεσσαλονίκη δεν αποτελεί ούτε εξαίρεση ούτε «παρεξήγηση». Για όσους παρακολουθούν εδώ και χρόνια την ευρωπαϊκή αεροπορική αγορά, πρόκειται για ένα απολύτως γνώριμο έργο, με επαναλαμβανόμενο σενάριο, ίδιες μεθόδους και σχεδόν προβλέψιμη κατάληξη. Και βέβαια τον ίδιο πρωταγωνιστή: την Ryanair.

Η Ryanair έχει οικοδομήσει ολόκληρο το επιχειρηματικό και διαπραγματευτικό της μοντέλο πάνω στην πίεση, στη δημόσια σύγκρουση και, πολλές φορές, σε πρακτικές που ξεπερνούν τα όρια της θεσμικής συμπεριφοράς -ακόμη και των προσβολών- απέναντι σε κυβερνήσεις, αεροδρόμια, τοπικές κοινωνίες, ακόμη και στους ίδιους τους επιβάτες της.

Η τακτική είναι σχεδόν πάντα η ίδια: απειλή αποχώρησης, δημόσιος θόρυβος, επιθετικές δηλώσεις, πίεση για μειώσεις τελών, πρόσθετα κίνητρα, επιδοτήσεις ή ειδική μεταχείριση. Και όλα αυτά με το μόνιμο επιχείρημα ότι «αν δεν ικανοποιηθούν τα αιτήματα», η εταιρεία θα μειώσει δρομολόγια ή θα αποχωρήσει.

Στην πραγματικότητα, πρόκειται για ένα διαρκές παιχνίδι εκβιαστικής διαπραγμάτευσης.

Η «συνταγή» που εφαρμόζεται παντού
Η ίδια πρακτική έχει εφαρμοστεί δεκάδες φορές σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Στην Ισπανία, η Ryanair έχει συγκρουστεί επανειλημμένα με περιφερειακά αεροδρόμια και τοπικές κυβερνήσεις, απαιτώντας χαμηλότερα τέλη και πρόσθετα κίνητρα. Στη Γερμανία έχει απειλήσει πολλές φορές με αποχωρήσεις και περικοπές δρομολογίων όταν δεν εξασφάλιζε τους οικονομικούς όρους που επιθυμούσε. Στην Ιταλία ακολούθησε αντίστοιχες τακτικές απέναντι σε αεροδρόμια και περιφέρειες, ενώ ανάλογες εντάσεις έχουν υπάρξει σε Βέλγιο, Γαλλία και Πορτογαλία.

Και φυσικά, η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση.

Όσοι θυμούνται την υπόθεση της βάσης της Ryanair στα Χανιά ή τις κατά καιρούς πιέσεις προς ελληνικά αεροδρόμια και τοπικούς φορείς, γνωρίζουν πολύ καλά ότι η εταιρεία λειτουργεί πάντα με την ίδια λογική: «δώστε περισσότερα, αλλιώς φεύγουμε».

Ακόμη και όταν οι ίδιες οι αγορές αποδεικνύουν ότι οι προορισμοί έχουν ισχυρή ζήτηση και χωρίς τη Ryanair, η εταιρεία επιχειρεί να εμφανίζεται ως «αναντικατάστατη».

Ryanair: Η αλαζονεία του «είμαστε πάνω από όλους»
Το μεγαλύτερο πρόβλημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο η σκληρή διαπραγμάτευση. Αυτό συμβαίνει σε πολλές επιχειρήσεις.

Το ζήτημα είναι η κουλτούρα αλαζονείας που συχνά συνοδεύει τη δημόσια στάση της Ryanair.

Η εταιρεία συμπεριφέρεται πολλές φορές σαν να βρίσκεται υπεράνω θεσμών, κυβερνήσεων και κανόνων αγοράς. Σαν να θεωρεί ότι οι χώρες, οι τοπικές κοινωνίες και οι αερολιμένες, οφείλουν να προσαρμόζονται αποκλειστικά στις απαιτήσεις της.

Δεν είναι τυχαίο ότι κατά καιρούς έχει συγκρουστεί ακόμη και με κορυφαίους ευρωπαϊκούς θεσμούς, με δημόσιες επιθέσεις και προσβλητικές δηλώσεις.

Οι ανοίκειες επιθέσεις προς την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αλλά και οι υβριστικοί τόνοι που έχει χρησιμοποιήσει η διοίκηση της εταιρείας απέναντι σε κυβερνήσεις, υπουργούς ή ρυθμιστικές αρχές, έχουν προκαλέσει επανειλημμένα αίσθηση στην Ευρώπη.

Αντί για θεσμικό διάλογο, η Ryanair συχνά επιλέγει τη δημόσια πίεση, τη χλευαστική ανακοίνωση και την επικοινωνιακή σύγκρουση.

Και οι επιβάτες;
Το παράδοξο είναι ότι η ίδια επιθετική λογική έχει πολλές φορές στραφεί και προς τους ίδιους τους πελάτες της.

Η Ryanair μπορεί να έχτισε ένα εξαιρετικά επιτυχημένο μοντέλο ultra low-cost αερομεταφορών, όμως η φήμη της ως προς την εμπειρία επιβάτη, τις χρεώσεις, τους όρους μεταφοράς και τη συνολική εξυπηρέτηση παραμένει διαχρονικά αμφιλεγόμενη.

Οι συνεχείς πρόσθετες χρεώσεις, οι αυστηρότατοι όροι αποσκευών, οι αλλεπάλληλες επιβαρύνσεις για υπηρεσίες που άλλοτε θεωρούνταν αυτονόητες, αλλά και η συχνά συγκρουσιακή αντιμετώπιση των πελατών, έχουν διαμορφώσει μια εικόνα που δύσκολα μπορεί να χαρακτηριστεί «φιλική».

Η εταιρεία λειτουργεί με τη λογική ότι ο επιβάτης θα ανεχθεί σχεδόν τα πάντα αρκεί να βρει φθηνό εισιτήριο.

Και σε μεγάλο βαθμό, η αγορά της το επέτρεψε.

Η περίπτωση της Θεσσαλονίκης και η Ryanair
Στη Θεσσαλονίκη, το έργο μοιάζει γνώριμο.

Δημόσιες διαρροές περί αποχώρησης, πίεση, κινητοποίηση τοπικών φορέων, ανησυχία στην αγορά και ένα κλίμα ότι η πόλη «οφείλει» να βρει λύση για να κρατήσει την εταιρεία.

Το ερώτημα όμως είναι διαφορετικό: Μπορεί μια ολόκληρη πόλη, ένας τουριστικός προορισμός ή μια χώρα να λειτουργεί υπό καθεστώς διαρκούς πίεσης από μια αεροπορική εταιρεία;

Και ακόμη περισσότερο: έχει κατατεθεί επίσημο αίτημα; Υπάρχει σαφές πλαίσιο διαπραγμάτευσης; Ή δημιουργείται απλώς κλίμα πίεσης μέσω δημοσιότητας και διαρροών;

Γιατί η μέχρι σήμερα εμπειρία δείχνει ότι πολλές φορές η Ryanair λειτουργεί δημιουργώντας πρώτα θόρυβο και μετά ζητώντας ανταλλάγματα.

Καμία εταιρεία δεν είναι υπεράνω της αγοράς
Η αλήθεια είναι απλή: καμία αεροπορική εταιρεία δεν είναι υπεράνω της αγοράς.

Η Ryanair είναι σημαντικός παίκτης. Έχει συμβάλει στην ανάπτυξη πολλών προορισμών και έχει αλλάξει το ευρωπαϊκό αεροπορικό τοπίο. Αυτό είναι δεδομένο.

Όμως το ίδιο δεδομένο είναι ότι ούτε οι προορισμοί, ούτε τα κράτη μπορούν να λειτουργούν υπό καθεστώς μόνιμου εκβιασμού.

Ο τουρισμός, οι μεταφορές και οι αεροπορικές συνδέσεις απαιτούν σταθερές συνεργασίες, αμοιβαίο σεβασμό και θεσμική σοβαρότητα.

Και αυτό ακριβώς είναι που συχνά φαίνεται να απουσιάζει από τη δημόσια συμπεριφορά της Ryanair.

Γιατί άλλο πράγμα είναι η σκληρή επιχειρηματική διαπραγμάτευση και άλλο η συστηματική καλλιέργεια πίεσης, φόβου και συγκρουσιακού κλίματος απέναντι σε κυβερνήσεις, τοπικές κοινωνίες και συνεργάτες.

Κάποια στιγμή, η Ευρώπη θα χρειαστεί να αποφασίσει αν θέλει μια αγορά αερομεταφορών που λειτουργεί με κανόνες ή με διαρκείς απειλές αποχώρησης.

ΠΗΓΗ: MONEY – TOURISM.GR