Η συζήτηση για τα Πειραματικά σχολεία αποπροσανατολίζει από τα πραγματικά προβλήματα του εκπαιδευτικού συστήματος

Η συζήτηση περί των Πειραματικών Σχολείων αναδεικνύει, για ακόμη μία φορά, την τάση μας  για  επιφανειακή αντιπαράθεση αντί της ουσιαστικής θεώρησης των δομικών παθογενειών της ελληνικής εκπαίδευσης. Ο όρος «Πειραματικό» προκαλεί εύλογους συνειρμούς και παρερμηνείες. Σε ένα κοινωνικό περιβάλλον όπου η εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς είναι ήδη εύθραυστη, η ορολογία δεν είναι αδιάφορη· επηρεάζει αντιλήψεις, καλλιεργεί υποψίες και ενίοτε συσκοτίζει τον πραγματικό σκοπό των θεσμικών παρεμβάσεων. Ωστόσο, η εστίαση αποκλειστικά στον τίτλο αποπροσανατολίζει από το μείζον: το συνολικό πρόβλημα προσανατολισμού και ποιότητας του εκπαιδευτικού μας συστήματος.

Το σχολείο δεν αποτελεί απλώς μηχανισμό μεταβίβασης γνώσεων. Συνιστά κατεξοχήν φορέα πολιτικής κοινωνικοποίησης, διαμόρφωσης στάσεων, αξιών και κριτικής συνείδησης. Εάν η εκπαιδευτική διαδικασία περιορίζεται σε αποσπασματική ύλη, εξετασιοκεντρική λογική και διαρκείς μεταρρυθμιστικές ασυνέχειες, τότε υπονομεύεται ο θεμελιώδης του ρόλος: η συγκρότηση υπεύθυνων και σκεπτόμενων πολιτών. Στην ελληνική περίπτωση, οι αλλεπάλληλες αλλαγές προγραμμάτων, γλωσσικής διδασκαλίας και εξεταστικών συστημάτων επί δεκαετίες διαμόρφωσαν ένα τοπίο αστάθειας και αποσπασματικότητας, με αποτέλεσμα την απώλεια συνέχειας και παιδαγωγικής συνοχής.

Εγώ είμαι παιδί της γενιάς που στο σχολείο ξεκίνησε  από την καθαρεύουσα, μετά διδάχτηκε την απλή καθαρεύουσα και στο τέλος καθιερώθηκε η δημοτική!!! Στα χρόνια μου δίναμε εξετάσεις για να περάσουμε από την πέμπτη δημοτικού στην έκτη Δημοτικού και μετά εξετάσεις για να μπούμε στο Γυμνάσιο. Αν θυμάμαι καλά δίναμε εξετάσεις στο πρώτο εξάμηνο και μετά στο τέλος της χρονιάς για να περάσουμε στην επόμενη τάξη. Αυτά μέχρι τη δευτέρα – τρίτη γυμνασίου. Δεν θυμάμαι αν δώσαμε εξετάσεις για να περάσουμε στο Λύκειο. Μετά για το Πανεπιστήμιο δίναμε άγνωστο κείμενο αρχαίων, άγνωστο κείμενο Λατινικών τους Βίους του Νέπωτα, όπερ σημαίνει ή μετάφραζες τα κείμενα ή γειά σου… Δεν υπήρχε γνωστό κείμενο. Και βέβαια τέλειωναν 100 χιλιάδες το λύκειο και έμπαιναν στις διάφορές σχολές 20 χιλιάδες. Όχι το αντίθετο που συμβαίνει τώρα.

Ειδικότερα, η απουσία ισχυρής και κοινωνικά αναβαθμισμένης τεχνικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης συνιστά διαχρονική στρέβλωση. Σε πολλές ανεπτυγμένες χώρες, η τεχνολογική εκπαίδευση αποτελεί ισότιμη επιλογή με την ακαδημαϊκή πορεία, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην οικονομική ανάπτυξη και στην κοινωνική κινητικότητα. Στην Ελλάδα, αντίθετα, η μονοδιάστατη έμφαση στην πανεπιστημιακή φοίτηση καλλιέργησε την αντίληψη ότι η κοινωνική καταξίωση ταυτίζεται αποκλειστικά με ορισμένα επαγγέλματα υψηλού κύρους, υποβαθμίζοντας τεχνικές ειδικότητες κρίσιμες για την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας την όποια όλοι επικαλούνται αλλά κανείς ασχολείται μαζί της.

Παράλληλα, η συζήτηση περί της διδασκαλίας των αρχαίων ελληνικών εγείρει ζητήματα πολιτισμικής αυτοσυνειδησίας. Η αρχαία ελληνική γλώσσα δεν αποτελεί μόνον ιστορικό κατάλοιπο· συνιστά θεμέλιο της φιλοσοφικής, επιστημονικής και νομικής ορολογίας της Δύσης. Η γιορτή της ελληνικής γλώσσας αποκτά περιεχόμενο μόνο εφόσον συνοδεύεται από συνεκτική εκπαιδευτική πολιτική που να διασφαλίζει τη γλωσσική επάρκεια και ιστορική επίγνωση των μαθητών. Δεν γίνεται να γιορτάζουμε την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας και η Κυβέρνηση ή οι Κυβερνήσεις πιο σωστά να καταργούν τα αρχαία Ελληνικά. Τα οποία διδάσκονται σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες.

Εν κατακλείδι, η αντιπαράθεση γύρω από τα Πειραματικά Σχολεία αποτελεί δευτερεύον ζήτημα σε ένα ευρύτερο πρόβλημα στρατηγικής κατεύθυνσης της ελληνικής εκπαίδευσης. Το ζητούμενο δεν είναι η ονομασία ενός θεσμού, ούτε η αποσπασματική μεταρρύθμιση επιμέρους πτυχών, αλλά η διαμόρφωση ενός σταθερού, αξιακά προσανατολισμένου και κοινωνικά λειτουργικού εκπαιδευτικού συστήματος.

Και δεν θέτω καθόλου το γεγονός ότι στην στιγμή που δημιουργούνται νέες δομές στο εκπαιδευτικό μας σύστημα, οι υποδομές είναι επιεικώς ΆΘΛΙΕΣ.