Δεν γίνονται έτσι αυτές οι εκδηλώσεις. Μία πρόταση για το 1716

Θα ήθελα να αποσαφηνίσω από την αρχή ότι ο σκοπός μου δεν είναι να ασκήσω κριτική στη συγκεκριμένη εκδήλωση. Θεωρώ ότι κάτι τέτοιο δεν έχει ιδιαίτερη σημασία. Εκείνο που έχει σημασία είναι να επισημανθεί ότι αυτού του είδους οι εκδηλώσεις, όταν έχουν ως αντικείμενο την ανάδειξη ιστορικών γεγονότων μεγάλης εμβέλειας και, εν προκειμένω, πανευρωπαϊκής σημασίας, όπως η πολιορκία της Κέρκυρας του 1716, οφείλουν να διέπονται από συγκεκριμένη τεχνογνωσία, φιλοσοφία και ξεκάθαρη στόχευση. Τα έχω γράψει προ 20ετίας και είναι θετικό ότι έστω και έτσι όπως έγινε,  τουλάχιστον έγινε ένα πρώτο βήμα. Μικρό και περιορισμένο, όμως και αναντίστοιχο της εμβέλειας του ιστορικού γεγονότος.

Ο στόχος ανάλογων εκδηλώσεων πρέπει να είναι η ανάδειξη του επιδραστικού ρόλου του ιστορικού γεγονότος στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής και παγκόσμιας ιστορίας.

Εδώ καταγράφεται η πρώτη αντίφαση. Ενώ οι διοργανωτές, όπως δήλωσε ο Αντιδήμαρχος Πολιτισμού, θεωρούν ότι η απόκρουση των Οθωμανών το 1716 στην Κέρκυρα έθεσε τέλος στην οθωμανική επεκτατικότητα προς την Ευρώπη —διατύπωση που επιδέχεται συζήτηση, καθώς καθοριστικότερη υπήρξε η ήττα των Οθωμανών στο Πέτροβαραντίν (σημερινή Σερβία) στις 5 Αυγούστου 1716— η εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε ήταν περιορισμένης εμβέλειας και μάλλον μίζερη, περισσότερο εστιασμένη σε τοπική κατανάλωση.

Αντιθέτως, η αναπαράσταση της απόκρουσης της πολιορκίας της Κέρκυρας το 1716 οφείλει να εξελιχθεί σε έναν θεσμό με πολιτιστικό και καλλιτεχνικό βάθος, διεθνή διάσταση και υψηλή αισθητική αξία. Δεν πρόκειται απλώς για μια ιστορική αναπαράσταση, αλλά για μια ευκαιρία να συνδεθεί το παρελθόν με το παρόν, να προβληθούν ο ιστορικός συμβολισμός, η πολιτιστική ταυτότητα και ο ρόλος της Κέρκυρας ως τόπος συνάντησης πολιτισμών και δημιουργίας ιστορικών γεγονότων.

Μια τέτοια εκδήλωση οφείλει να χαρακτηρίζεται από εξωστρέφεια.

Αυτό προϋποθέτει τη συμμετοχή διπλωματικών αποστολών —όπως οι πρέσβεις ή πρόξενοι των χωρών που συνέβαλαν στην άμυνα της Κέρκυρας— εκπροσώπων του Βατικανού και, ασφαλώς, Ελλήνων αξιωματούχων. Παράλληλα, πρέπει να αναδεικνύεται η ιστορική διαδρομή και τα σημεία της πόλης που σχετίζονται με τα γεγονότα, μέσα από θεματικές ξεναγήσεις, εκθέσεις, αναπαραστάσεις και άλλες δράσεις.

Σε αντίστοιχες περιπτώσεις στην Ευρώπη, οι πόλεις μετατρέπονται σε “ζωντανά μουσεία”, με επισκέπτες που περιηγούνται σε ιστορικά σημεία, επισκέπτονται εκθέσεις ζωγραφικής και θεάτρου, παρακολουθούν διαλέξεις και βιώνουν ολοκληρωμένα το ιστορικό αφήγημα. Οι θεατρικές, μουσικές και εικαστικές δράσεις αποτελούν συνέχεια αυτού του πλαισίου, όχι αυτοσκοπό.

Αν στόχος ήταν η αναπαράσταση της μάχης, αυτό που παρουσιάστηκε, δεν πλησίασε καν αυτόν τον σκοπό. Στην Ευρώπη, συμμετέχουν αναβιωτές από πολλές χώρες, με ιστορικές στολές και εξοπλισμό πιστό στην εποχή. Στην περίπτωσή μας, η απουσία διεθνών σχέσεων και συνεργασιών του Δήμου κεντρικής Κέρκυρας στέρησε αυτή τη δυνατότητα. Όμως υπάρχουν λύσεις: θα μπορούσαν να προσκληθούν ομάδες αναβιωτών από τη Βενετία και την Ιταλία ή να συγκροτηθούν αντίστοιχες ομάδες με τη συμμετοχή εθελοντών ηθοποιών και χορευτών. Θα μπορούσε μάλιστα το συγκεκριμένο πρότζεκτ να υποστηριχθεί και από το Διασυνοριακό Πρόγραμμα. Και βέβαια να υπάρξει συνεργασία με την Περιφέρεια Ιονίων Νήσων και το Επιμελητήριο, αλλά και με τον AOCTA, αφού ο Δήμος κεντρικής Κέρκυρας δεν διαθέτει τα απαραίτητα κονδύλια.

Πρόταση: καθετοποίηση της πολιτιστικής παραγωγής.

Στην Ιταλία, για παράδειγμα, στο σεστιέρε San Polo της Βενετίας, λειτουργεί ατελιέ που κατασκευάζει με ιστορική ακρίβεια στολές διαφόρων εποχών — με αυθεντικά υφάσματα, κουμπιά, τριγωνικά καπέλα, βασισμένα σε παλαιά καλούπια. Στο Dorsoduro, σχεδόν ολόκληρη η περιοχή είναι αφιερωμένη σε βιοτεχνίες που κατασκευάζουν μάσκες και καπέλα. Στη Βενετία δραστηριοποιείται επίσης η Fanti da Mar, μια ομάδα που ειδικεύεται σε ιστορικές αναπαραστάσεις του βενετικού πεζοναυτικού και συμμετέχει σε εκδηλώσεις όπως το “Sposalizio del Mare”. Δυστυχώς ο Δήμος δεν τα πάει καλά στις διεθνείς του σχέσεις.

Θα μπορούσαμε να δημιουργήσουμε μια αντίστοιχη ομάδα στην Κέρκυρα, σε συνεργασία με κατασκευαστές στολών ή καλλιτεχνικά εργαστήρια, όπως το εργαστήριο που κατασκευάζει τις καρναβαλίτικες στολές, ώστε να δούμε στο μέλλον αναβιωτές να περιδιαβαίνουν την πόλη, με στολές εποχής, και το Νέο Φρούριο ανοιχτό και επισκέψιμο, για να ενισχυθεί η βιωματική εμπειρία.

Η ιστορία και ο πολιτισμός της Κέρκυρας μας καλούν να ξεπεράσουμε τα όρια της τοπικής αντίληψης. Οι εκδηλώσεις αυτές δεν είναι απλώς μια αναβίωση, μπορούν να αποτελέσουν αφορμή για ουσιαστικό προβληματισμό για τον πόλεμο και την ειρήνη, για τη γεωπολιτική σημασία της περιοχής, για την ευρωπαϊκή ιστορική μνήμη.

Προτείνω τη στενή συνεργασία με το Ιόνιο Πανεπιστήμιο.

Διαλέξεις, συνέδρια, θερινά σχολεία (summer schools) με θεματικές γύρω από τη γεωπολιτική, τη γεωστρατηγική, το διεθνές δίκαιο, μπορούν να ενισχύσουν τον χαρακτήρα αυτών των εκδηλώσεων. Η παρουσία προσωπικοτήτων από τον χώρο της διπλωματίας, της πολιτικής, της δημοσιογραφίας και της ακαδημαϊκής κοινότητας θα προσδώσει κύρος και θα συμβάλει στην εξωστρέφεια.

Λίγο μετά την αποτυχία των Οθωμανών στην Κέρκυρα, υπογράφηκε ειρήνη με την Αυστρία και τη Βενετία. Η Βενετία κράτησε τα Επτάνησα αλλά έχασε την Πελοπόννησο. Η συνθήκη αυτή ανέδειξε την Αυστρία ως κύρια δύναμη ελέγχου στην Ανατολική Ευρώπη, και οριοθέτησε για καιρό τις οθωμανικές βλέψεις προς τη Δύση. Δεν θα πρέπει να γίνουν γνωστά ή να ξαναμάθουν οι Ευρωπαίοι τι διαδραματίστηκε στο νησί μας; Που αφορά όλη την Ευρώπη; Και βεβαίως να τα μάθουν και οι Κερκυραίοι και κυρίως τα νέα παιδιά.

Η εκδήλωση αυτή μπορεί και πρέπει να αποτελέσει σημαντικό πόλο έλξης επισκεπτών, ένα πολιτιστικό προϊόν υψηλής προστιθέμενης αξίας. Είμαι πεπεισμένος ότι μπορεί να γίνει η αιχμή του δόρατος του πολιτιστικού τουρισμού της Κέρκυρας. Και θα μπορούσε να διασυνδεθεί ως follow up της Συνόδου Κορυφής του 1996.

Και κάτι πολύ σημαντικό. Το Νέο Φρούριο πρέπει να είναι επισκέψιμο αυτές τις ημέρες.

Η αυθεντικότητα του χώρου και η εμπειρία του επισκέπτη να “βαδίσει στα ίχνη της ιστορίας” είναι ανεκτίμητης αξίας. Πάνω απ’ όλα, οι εκδηλώσεις αυτές πρέπει να προβάλλουν τον διεθνή, συμφιλιωτικό και ενωτικό χαρακτήρα της Κέρκυρας, όπως της αξίζει.

Για τέτοιες εκδηλώσεις το όραμα μας πρέπει να ξεπερνά τα όρια του χωριού μας.