Οι κίνδυνοι της Τεχνητής Νοημοσύνης του Παναγιώτη Μουρούζη

Κάθε νέα τεχνολογία εμπεριέχει νέους κινδύνους αλλά και νέες δυνατότητες. Δεν είναι τυχαίο ότι η ιστορία της ανθρωπότητας χωρίζεται στην παλαιολιθική, την νεολιθική, την εποχή του χαλκού, την εποχή του σιδήρου κλπ. Οι εποχές αυτές χαρακτηρίζονται από κάποιες επαναστατικές νέες τεχνολογίες, που οι πρώτες τους εφαρμογές είναι δυστυχώς στα πεδία των μαχών.

Η τεχνητή νοημοσύνη όμως είναι κάτι διαφορετικό σε σχέση με όλες τις άλλες μέχρι σήμερα τεχνολογίες. Και αυτό γιατί αναφέρεται σε μια πρωτόγνωρη τεχνολογία η οποία έχει να κάνει με την νόηση. Mε τη βοήθεια αυτής της τεχνολογίας μπορούν να εκτελεστούν εργασίες οι οποίες μέχρι τώρα θεωρούσαμε ότι ήταν αδύνατον να πραγματοποιηθούν από μηχανές. Όπως για παράδειγμα η οδήγηση ενός οχήματος στους υπάρχοντες δρόμους χωρίς την προσθήκη επιπλέον υποδομής σε αυτούς, η αυτόματη μετάφραση, η συγγραφή κώδικα, η δημιουργία έργων τέχνης και μουσικής κλπ. Αυτή ακριβώς η διαφοροποίηση αναδύει κάποιους πρωτόγνωρους κινδύνους. Κινδύνους βέβαια όχι μεγαλύτερους από αυτούς της πυρηνικής τεχνολογίας, η οποία για πρώτη φορά στην ανθρωπότητα δημιούργησε το ενδεχόμενο του ολοκληρωτικού αφανισμού της.

Ας δούμε όμως τους άμεσους κινδύνους που ελλοχεύουν από την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Η Α.Ι μπορεί να αντλήσει την εμπειρία μιας ολόκληρης κοινότητας όπως πχ των ιατρών ακτινολόγων, με αποτέλεσμα εν τέλει να κάνει καλύτερες διαγνώσεις μίας ακτινογραφίας και από τους πιο έμπειρους του κλάδου. Αυτό μπορεί να συμβεί σε όλους σχεδόν τους τομείς. Στην εκπαίδευση, στη δικαιοσύνη, στη διοίκηση, στην πληροφορική, στην τέχνη κλπ.  Έτσι δημιουργείται ένα τεράστιο θέμα πνευματικών δικαιωμάτων, αφού όλη η εμπειρία των ανθρώπων πάνω σ’ ένα αντικείμενο, μεταφέρεται στις μηχανές, χωρίς καμία ανταμοιβή προς τους δημιουργούς και με τεράστια κέρδη στις εταιρίες που διαχειρίζονται την Α.Ι.

Συνέπεια αυτής της δυνατότητας θα είναι η εκθετική αύξηση της ανεργίας χωρίς όμως τη προοπτική δημιουργίας νέων εργασιών. Κάποτε με την αντικατάσταση μίας τεχνολογίας από μία άλλη, καταργούνταν κάποιες θέσεις εργασίας, αλλά δημιουργούντο νέες θέσεις περισσότερες και πολυπλοκότερες. Για παράδειγμα με την κατάργηση των τροχήλατων αμαξών,  καταργήθηκαν οι πεταλωτές, οι αμαξάδες κλπ αλλά δημιουργήθηκαν θέσεις εργασίας περισσότερες και πολυπλοκότερες όπως οι μηχανικοί αυτοκινήτων, οι φανοποιοί, οι βαφιάδες και άλλοι πολλοί.

Με την κατάργηση όμως σύγχρονων επαγγελμάτων λόγω της ανάπτυξης της Α.Ι, δεν υπάρχουν προοπτικές για νέες θέσεις εργασίας αφού η Α.Ι μπορεί πλέον να εκτελέσει οποιαδήποτε εργασία όσο πολύπλοκη και αν είναι αυτή.
Το πρόβλημα της ανεργίας δεν αναφέρεται στο μέλλον, αλλά ήδη υλοποιείται στις ημέρες μας. Προς το παρόν αντιμετωπίζεται με επιδοματικές πολιτικές, αποτρέποντας έτσι κοινωνικές αναταραχές και πολιτική αστάθεια. Μία ριζοσπαστική λύση, ίσως και η μοναδική, θα ήταν η δραματική μείωση των ωρών εργασίας. Αυτή όμως η λύση απαιτεί μία αλλαγή πολιτικής με την ισοκατανομή του πλούτου που παράγει η Α.Ι. Γιατί όμως οι εταιρείες που παράγουν και ελέγχουν την Α.Ι να δεχθούν μία τέτοια σεισάχθεια; Και πως αντιδρούν στην υλοποίηση μιας τέτοιας προοπτικής;
Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω της απόλυτης χειραγώγησης των πολιτών:
Δημιουργώντας  ψεύτικες ειδήσεις, με αποτέλεσμα να είναι σχεδόν αδύνατο να διαχωρίσει κάποιος το ψέμα από την αλήθεια.
Ελέγχοντας τα κοινωνικά μέσα δικτύωσης και ασκώντας  λογοκρισία  με κριτήρια που έχουν τεθεί στους αλγορίθμους τους.
Παρακολουθώντας από τα πιο αγαθά σχόλια στο διαδίκτυο μέχρι τη κίνηση σε δρόμους, σε τραπεζικούς λογαριασμούς, σε σερφάρισμα στο ίντερνετ κλπ.
Τέλος με τη δυνατότητα δημιουργίας ενός ψυχογραφήματος για τον κάθε πολίτη γνωρίζοντας τα γούστα στο ρουχισμό, στα μουσικά  ακούσματα, στη διασκέδαση, στις πολιτικές ακόμη και στις σεξουαλικές του προτιμήσεις.
Με την χειραγώγηση, είναι πλέον εύκολο να ελεγχθεί το πολιτικό σκηνικό και να δημιουργηθεί μία παντοδύναμη ολιγαρχία με μανδύα τη δημοκρατία. Με εργαλεία επιβολής όχι πλέον τα τανκς αλλά την Α.Ι. Οι κολοσσοί των Α.Ι Microsoft, NVIDIA, Google, Meta, Amazon, IBM κλπ αποκτούν έτσι τεράστια οικονομική και πολιτική ισχύ αντίστοιχη, ίσως και ισχυρότερη των κρατικών οντοτήτων.

Μελλοντικά υπάρχει ο επιπλέον κίνδυνος της ανεξαρτητοποίησης της Α.Ι και της λειτουργίας της σε βάρος του ανθρώπου, όχι ίσως εσκεμμένα, αλλά με την επιδίωξη εκπλήρωσης ενός στόχου που της έχει ανατεθεί. Αν για παράδειγμα δοθεί στις μηχανές η εντολή προστασίας του περιβάλλοντος, ίσως αυτές να κρίνουν ότι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για την επίτευξη του στόχου να είναι η μαζική εξόντωση των ανθρώπων. Ο κίνδυνος αυτός ελλοχεύει όταν δεν έχουν εξ’ αρχής τεθεί αξιακά όρια στην ανάπτυξη της Α.Ι που στην πρώτη βαθμίδα θα είναι ο άνθρωπος. Μία τέτοια δυσοίωνη προοπτική προϋποθέτει την πρόσβαση της Α.Ι σε ενεργειακούς πόρους, την δυνατότητα συντήρησης ή ακόμη και αναπαραγωγής, κίνδυνοι υπαρκτοί αλλά αρκετά μελλοντικοί.

Συμπερασματικά θα λέγαμε ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί μεν να μην αποτελεί άμεσο κίνδυνο για τον αφανισμό της ανθρωπότητας, αλλά σίγουρα αποτελεί κίνδυνο για τον αφανισμό της ανθρωπιάς. Εννοώντας ότι υπάρχει ήδη ο κίνδυνος για την απώλεια της δημοκρατικής διακυβέρνησης, της ελευθερίας, της κοινωνικής αλληλεγγύης, της πρόσβασης με ισότιμους όρους σε υγεία και παιδεία, της δίκαιης κατανομής πλούτου κλπ. Αν τέλος ανατεθεί στην ΑΙ και η λήψη αποφάσεων για τη χρήση των πυρηνικών όπλων, τότε ελλοχεύει ακόμη και ο κίνδυνος αφανισμού της ανθρωπότητας. Αλλά και αυτό να μην συμβεί, πόσο θα άξιζε άραγε η ζωή σε μία απάνθρωπη Οργουελική κοινωνία;