Τι είναι η πατρίδα; Γράφει ο Σπύρος Ρίκος
Υπάρχει κάτι το συγκλονιστικό στην αγάπη των ομογενών για την πατρίδα. Μια αγάπη σιωπηλή, επίμονη, σχεδόν ιερή. Μοιάζει σαν να αγαπούν την Ελλάδα περισσότερο απ’ όσους τη ζουν καθημερινά. Παράδοξο, θα έλεγε κανείς. Ίσως όχι και τόσο.
Ίσως η απόσταση να γεννά την επιθυμία. Ίσως η έλλειψη να μεταμορφώνει την πατρίδα σε ιδέα – σε κάτι αγνό, άφθαρτο, σχεδόν μυθικό. Ενώ εκείνοι που παραμένουν, τη ζουν στις ρωγμές της. Την αντικρίζουν με μάτια κουρασμένα: από την ασυνέπεια των κυβερνήσεων, από την αδιαφορία των θεσμών, από τον καθημερινό αγώνα για αξιοπρέπεια. Η Ελλάδα, γι’ αυτούς, δεν είναι όνειρο. Είναι πράξη. Και η πράξη, όσο ωραία κι αν είναι στη θεωρία, πονά.
Ίσως γι’ αυτό ο ξενιτεμένος Έλληνας βλέπει την πατρίδα με μάτια καθαρά. Την φαντάζεται όπως τη θυμάται ή όπως την ονειρεύτηκε μέσα από αφηγήσεις, φωτογραφίες, μυρωδιές και τραγούδια. Την αγαπά ιδανικά – κι ίσως γι’ αυτό την αγαπά περισσότερο. Στο πρόσωπό της δεν βλέπει μόνο μια χώρα, αλλά το ίδιο του το είναι. Την κοιτίδα, τη ρίζα, την αρχή των πάντων.
Και ίσως τελικά να μην είχαν άδικο όσοι είπαν πως «η Ελλάδα τρώει τα παιδιά της». Πώς αλλιώς να εξηγήσει κανείς το γεγονός ότι σχεδόν όλοι οι Έλληνες ποδοσφαιριστές επιθυμούν να φύγουν, να αγωνιστούν στο εξωτερικό, μακριά από τις σκιές της ελληνικής πραγματικότητας – ενώ, την ίδια στιγμή, ένα παιδί της διασποράς, όπως ο Ζαφείρης, με την πρώτη ευκαιρία, σπεύδει να επιστρέψει. Να παίξει εδώ. Να νιώσει εδώ. Σ’ ένα πρωτάθλημα φθαρμένο, παραμελημένο, μα ελληνικό.
Τι να πει κανείς; Άβυσσος η ψυχή του ανθρώπου. Ή, πιο σωστά, άβυσσος η ψυχή του Έλληνα. Μια ψυχή που δεν εξηγείται – μόνο βιώνεται.
