Τα Fake News και οι επιτήδειοι. Του Γιαννη Ρεβύθη

Με στεναχωρεί που το άσχημο φαινόμενο, να ακούω δηλαδή τους ίδιους τους Κερκυραίους να ασκούν από έντονη έως και ισοπεδωτική κριτική για το πανέμορφο νησί μας, έχει γίνει πλέον καθημερινό φαινόμενο. Πολλοί το αποδίδουν στη “σύγκρουση” ανάμεσα στη φυσική ομορφιά που έχει χαρίσει η φύση στο ευλογημένο αυτό νησί με την τεράστια πολιτιστική κληρονομιά και στις δυσκολίες διαβίωσης που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι του την ίδια στιγμή, ιδιαίτερα στην πόλη.

Άλλοι υποστηρίζουν ότι είναι αποτέλεσμα ενός μείγματος απογοήτευσης, κόπωσης και μιας μορφής “ανοσίας” στην ομορφιά που μας περιβάλλει, ομορφιάς που εύκολα τη διακρίνει με την πρώτη ματιά ο επισκέπτης. Να μην ξεχνάμε ότι όταν το μάτι συνηθίσει στο ωραίο, στο όμορφο, το θεωρεί δεδομένο και τότε αυτό που “γράφει” στο μυαλό και το συγκρατεί είναι το άσχημο. Είναι η λακκούβα στο δρόμο, τα σκουπίδια, ο θόρυβος, η έλλειψη χώρων parking αυτό που αποθηκεύεται στον “σκληρό δίσκο”.

Αυτό το καταλαβαίνω γιατί η αλήθεια είναι ότι όταν ζεις στον επίγειο παράδεισο αλλά κάποιες φορές δεν έχεις νερό να πλυθείς, ή η μετακίνησή σου προς την πόλη γίνεται ανυπόφορη λόγω του κυκλοφοριακού κομφούζιου, τότε η ομορφιά πάει περίπατο και μένει το άσχημο.

Υπάρχουν βέβαια και άλλοι λόγοι, όπως η ιδιοσυγκρασία με το έντονο ταμπεραμέντο, ακόμα και οι δικαιολογημένα μεγάλες προσδοκίες των Κερκυραίων λόγω της ιστορικής, πολιτιστικής ή μουσικής υπεροχής των.

Θα σταθώ όμως σε ένα άλλο γενεσιουργό αίτιο που τις πιο πολλές φορές είναι η ρίζα, είναι η υπόγεια αιτία που τροφοδοτεί όλα τα υπόλοιπα και βασίζεται, στην έλλειψη κριτικής σκέψης των πολιτών, στον ατομικισμό και στην τοξικότητα μαζί με τον θυμό, που βρίσκουν διέξοδο στην ισοπέδωση των πάντων.

Θα σταθώ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στην εργαλειοποίησή τους για να πλήξουν οι “επιτήδειοι” ιδιαίτερα τους ανθρώπους της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Είναι γιατί η άνοδος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχει αλλάξει ριζικά το παιχνίδι της τοπικής αυτοδιοίκησης και στην Κέρκυρα, με πολύτιμο σύμμαχο τους το έντονο πολιτικό ταμπεραμέντο των κατοίκων της. Και που το φαινόμενο αυτό κάθε μέρα όλο και περισσότερο παίρνει εκρηκτικές διαστάσεις.

Η “ψηφιοποίηση” αυτής της γκρίνιας, της καλλιεργημένης μιζέριας, της ισοπέδωσης των πάντων και η οργανωμένη κριτική ερμηνεύονται μέσα από μερικά πολύ συγκεκριμένα φαινόμενα που αξίζει να τα δούμε.

Ως γνωστόν την παγκόσμια κυριαρχία των social media, ακολούθησε ο γνωστός στην επικοινωνία και ως Δημοσιογράφος του Πολίτη (Citizen Journalism). Η “συμβολή” του πολίτη στην εναλλακτική αυτή ενημέρωση που τείνει να γίνει πρόβλημα.

Πριν από τα social media, αν υπήρχε μια λακκούβα, ένα σπασμένο παγκάκι ή μια ξεχειλισμένη χωματερή, ο πολίτης έπρεπε να πάρει τηλέφωνο στον δήμο, στο Corfu Channel ή να ελπίζει ότι θα το πει κάποιο ραδιόφωνο ή θα το γράψει κάποια τοπική εφημερίδα.

Σήμερα, ο καθένας κρατάει μια σύγχρονη κάμερα στο κινητό του και στο μυαλό του φαντάζει ως ο ” δαιμόνιος” δημοσιογράφος του CNN. Βγαζει μια φωτογραφία με μια στοίβα σκουπίδια ή μια πλημμυρισμένη γωνιά στην Παλιά Πόλη, ανεβαίνει σε δευτερόλεπτα στο Facebook και γίνεται είδηση.

Το θετικό της υπόθεσης είναι ότι ετσι υπάρχει άμεσος έλεγχος της εξουσίας, εφόσον βέβαια δεν είναι κατασκευασμένη η εικόνα, και βοηθά στην ανάδειξη των προβλημάτων που αλλιώς θα θάβονταν.

Το αρνητικό της υπόθεσης, γιατί έχει και αρνητικά στοιχεία, είναι ότι πολλές φορές χάνεται η αίσθηση του μέτρου. Μια μεμονωμένη άσχημη, πολλές φορές κατασκευασμένη εικόνα μπορεί να διογκωθεί, να αναπαραχθεί χιλιάδες φορές και να δημιουργήσει την εντύπωση ότι όλο το νησί καταστρέφεται. Και στη συνέχεια έρχεται η οργανωμένη ψηφιακή μίζερη αντιπολίτευση.

Στην Κέρκυρα, τις τοπικές εκλογές τις παρακολουθώ πολλές δεκαετίες και γνωρίζω ότι κάποιες φορές η πολιτική αντιπαράθεση είναι παραδοσιακά πολύ “θερμή”.

Τα κομματικά επιτελεία γνωρίζουν ότι τα social media (ομάδες στο Facebook, τοπικά blogs, σχόλια) τα τελευταία χρόνια έχουν μετατραπεί σε πεδίο μάχης. Και ξέρουμε οτι πολλές φορές, η κριτική δεν είναι αυθόρμητη αλλά έντεχνα κεκαλυμμένη και απολύτως ενορχηστρωμένη.

Τις πιο πολλές φορές είναι εμφανής η στοχοποίηση του εκάστοτε δημάρχου. Κάθε στραβοπάτημα, οποιαδήποτε καθυστέρηση ή πιθανή αστοχία της δημοτικής αρχής (λάθη δεν κάνουν αυτοί που δεν κάνουν τίποτα) γίνεται “σημαία” από την αντιπολίτευση. Δημιουργούνται ομάδες (groups) που υποτίθεται ότι ασχολούνται με τα παράπονα των πολιτών, αλλά στην πραγματικότητα ελέγχονται ή τροφοδοτούνται από πολιτικά στελέχη με στόχο τη φθορά του εκάστοτε δημάρχου.

Fake News και υπερβολή, αυτά κυριαρχούν στους “επαναστάτες” χωρίς ή με αιτία. Συχνά ανακυκλώνονται παλιές φωτογραφίες, παρουσιάζονται προβλήματα εκτός πλαισίου ή αποσιωπούνται τα έργα που γίνονται, ώστε να συντηρείται μια μόνιμη εικόνα διάλυσης και μιζέριας.

Όλα στο βωμό της τοξικότητας και της μιζέριας με fake profiles (ψεύτικα προφίλ) που επιτρέπουν σε πολλούς να επιτίθενται στα σχόλια με απίστευτη σκληρότητα, πολώνοντας το κλίμα και κάνοντας το νησί να φαίνεται ότι είναι σε “εμπόλεμη ζώνη”, κάτι που επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την ψυχολογία της τοπικής κοινωνίας.

Πολλοί επιτήδειοι γνωρίζουν την παγίδα του αλγορίθμου και τη συνδυάζουν με τη “φούσκα” της αρνητικότητας.
Γνωρίζουν ότι οι αλγόριθμοι των social media είναι φτιαγμένοι για να προωθούν ό,τι προκαλεί συναίσθημα και ο θυμός, η τοξικότητα ή η αγανάκτηση είναι τα πιο ισχυρά συναισθήματα.

Αν κάποιος κάνει like ή σχολιάσει μια ανάρτηση που βρίζει τον δήμαρχο για τα σκουπίδια, το Facebook θα του δείξει άλλες δέκα παρόμοιες. Έτσι, ο πολίτης εγκλωβίζεται σε μια «φούσκα αρνητικότητας» και επηρεάζεται πιστεύοντας ότι τίποτα δεν πάει καλά σε αυτόν τον τόπο, επειδή αυτό, το άσχημο, του παρουσιάζεται συνεχώς στην οθόνη του.

Η τεχνολογία έδωσε φωνή στον πολίτη, αλλά έδωσε και ένα πανίσχυρο όπλο στα χέρια της οργανωμένης αντιπολίτευσης. Η ισοπεδωτική εικόνα για την Κέρκυρα που βγαίνει προς τα έξω το τελευταίο διάστημα, ιδίως όταν χρονικά βρισκόμαστε σε προεκλογική περίοδο, δεν αντικατοπτρίζει πάντα την πλήρη αλήθεια.

Είναι συχνά το αποτέλεσμα ενός “ψηφιακού πολέμου” για την ικανοποίηση πολιτικών φιλοδοξιών, τη διεκδίκηση της ιδεολογικής υπεροχής γνωστών κομμάτων που ποντάρουν στην καταστροφολογία, η την κατάκτηση της καρέκλας του δήμου και που τελικά ζημιώνει και αδικεί το ίδιο το νησί και τους ανθρώπους του.