Η Διαχείριση Απορριμμάτων στην Κέρκυρα την περίοδο 2024-2025. Η περίπτωση του Δήμου Κεντρικής Κέρκυρας. Γράφει ο Θεόδωρος Βώρος

22 Σεπτεμβρίου, 2026 rikos

Η διαχείριση απορριμμάτων στην Κέρκυρα την περίοδο 2024-2025 χαρακτηρίζεται από
α) πολύ χαμηλά ποσοστά ανακύκλωσης (ανακτήθηκαν μόλις 6.335,7 τόνοι επί συνόλου 82.335,4 τόνων , δηλαδή ποσοστό 7,69%), χωρίς ουσιαστική βελτίωση διαχρονικά ,πολύ μακριά από τον εθνικό στόχο και τη νομική υποχρέωση του 60% ,
β) εξαιρετικά υψηλά κόστη διαχείρισης (καθ’ οδόν προς τα 500€/τονος, από τα υψηλότερα παγκοσμίως) λόγω της ανάγκης μεταφοράς των αποβλήτων για επεξεργασία σε ΜΕΑ Ιωαννίνων Κοζάνης ή σε ΧΥΤΑ Παλαίρου για ταφή,
γ) πλήρη έλλειψη των απαραίτητων εγκαταστάσεων που θα υποδέχονται τα υλικά της χωριστής συλλογής, με μόνη εξαίρεση την πρόσφατη αναβάθμιση του ΚΔΑΥ Κέρκυρας
δ) αδυναμία υλοποίησης μέχρι σήμερα της κοινής απόφασης 12/9/2024 για λειτουργία Μονάδας Επεξεργασίας ΒιοΑποβλήτων (ΜΕΒΑ), που είναι αναγκαία ώστε να ξεκινήσει η χωριστή συλλογή οργανικών .
ε) η δημοπρατηθείσα μονάδα ανάκτησης και ανακύκλωσης ..αν από εδώ και στο εξής όλα δουλέψουν στην εντέλεια (ΕΣΠΑ, ροή χρηματοδότησης, αυστηρή τήρηση χρονοδιαγραμμάτων) και δεν υπάρξει άλλο απρόοπτο …θα λειτουργήσει στην ευνοϊκότερη περίπτωση προς τα τέλη του 2028 και μετά.
Από τα επίσημα στοιχεία που δηλώθηκαν από τις αρμόδιες υπηρεσίες των δήμων στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων (ΗΜΑ) του Υπουργείου ΠΕΚΑ και τον προϋπολογισμό 2026 του κόστους της υπηρεσίας καθαριότητας των δήμων προκύπτουν μερικά πολύ χρήσιμα συμπεράσματα, τα οποία ελπίζουμε να βοηθήσουν στην καλύτερη κατανόηση της παρούσας κατάστασης.
1) Μεσο ποσοστο ανακυκλωσης της περιόδου 2014-2025 χαρακτηρίζεται από στασιμότητα , και κυμαίνεται διαχρονικά μεταξύ 4,5-7,75% . Παρατηρείται μία πολύ μικρή μέση αύξηση που οφείλεται κυρίως στις όποιες προσπάθειες ανάπτυξης της χωριστής συλλογής σε Βόρεια Κέρκυρα καθώς και στον μικρό αριθμό εθελοντικών πρωτοβουλιών πράσινων γωνιών ανακύκλωσης που λειτουργούν σε δήμο Κεντρικής Κέρκυρας. Εντύπωση προκαλεί η μηδενική συνεισφορά του δήμου Νότιας Κέρκυρας καθώς δεν λειτουργεί ούτε υποτυπωδώς το σύστημα του μπλε κάδου (ΠΙΝΑΚΑΣ 1 ).

Οσον αφορά τον Δήμο Κεντρικής Κέρκυρας το 2025 παρατηρείται στασιμότητα σε σχέση με το 2024 επιτυγχάνοντας 8,9% ποσοστό ανακύκλωσης (ΠΙΝΑΚΑΣ 2)

2) Παραγωγή ΑΣΑ : Κατανομή ανά δήμο :
α) 63,1% παράγονται σε ΔΚΚ, 20,4% σε ΔΒΚ, 16,5% σε ΔΝΚ,
β) έντονη εποχικότητα (περίπου 4πλάσιες οι ποσότητες κατά τους θερινούς μήνες).
γ) Σε ΔΚΚ παρατηρείται αύξηση των παραγόμενων ΑΣΑ με ρυθμό +2% ετησίως. Στέλνει το 90,5% για επεξεργασία σε ΜΕΑ Ιωαννίνων και ΔΙΑΔΥΜΑ Κοζάνης. (ΠΙΝΑΚΑΣ 3)

3) Δείκτης Παραγωγής ΑΣΑ ανά κάτοικο: ΔΚΚ 774 κιλά , ΔΒΚ 972,8 κιλά, ΔΝΚ 921 κιλά , σχεδόν διπλάσια παραγωγή σε σχέση με τον τυπικό μέσο όρο των 500 κιλών ανά κάτοικο, ενδεικτικό της μεγάλης επιβάρυνσης λόγω των αυξημένων τουριστικών ροών ιδίως σε ΔΒΚ και ΔΝΚ , που είναι συνέπεια της λειτουργίας εκεί αναλογικά μεγαλύτερων και περισσότερων τουριστικών μονάδων.
Η Μέση παραγωγή για το συνόλου της Κέρκυρας διαμορφώνεται σε 830,5 κιλά ανά κάτοικο.
4) Καθαρότητα ανακυκλώσιμων υλικών. Το υπόλειμμα από τη διαλογή ανακυκλώσιμων υλικών σε ΚΔΑΥ Κέρκυρας ανέρχεται σε 40-60% , ενδεικτικό της αποτυχίας του συστήματος του μπλε κάδου. Σημείωση: σύμφωνα με το άρθρο 31 του ν 4819/21 που αφορά την λειτουργία των ΚΔΑΥ από το 2023 και μετά το αποδεκτό ποσοστό υπολείμματος περιορίζεται στο 20%, γεγονός που θα έπρεπε να ληφθεί πολύ σοβαρά στις στρατηγικές των υπηρεσιών καθαριότητας όσον αφορά την υποχρέωση ανάπτυξης δράσεων χωριστής συλλογής που αποδεδειγμένα επιτυγχάνουν πολύ υψηλές καθαρότητες και επομένως υψηλής εμπορικής αξίας ανακυκλώσιμων υλικών , ενώ θα περιορίζονταν διάφορα προβλήματα που κατά καιρούς εμφανίζονται στην ομαλή και απρόσκοπτη λειτουργία του ΚΔΑΥ Κέρκυρας.
5) Κόστος Διαχείρισης Αποβλήτων. (ΠΙΝΑΚΑΣ 4) .

Αν ληφθούν υπόψιν οι αναμορφώσεις αναμένεται να αγγίξει τα 500€/τόνος. Από το 2025 και μετά οι δήμοι βόρειας και νότιας Κέρκυρας λόγω των ευρωπαϊκών υποχρεώσεων της χώρας οφείλουν πριν την ταφή να στέλνουν προηγουμένως προς επεξεργασία τα απορρίμματα τους σε αντίστοιχες μονάδες. Μόνο τα υπολείμματα αυτής της επεξεργασίας θα μπορούν να οδηγούνται για ταφή σε ΧΥΤΑ. Αυτό είναι ο κύριος λόγος της εκτόξευσης του κόστους σε βορά και νότο κατά επιπλέον 200€/τόνος. Απορίας άξιον η μικρή ή ακόμη και μηδενική προσπάθεια στον τομέα της ανακύκλωσης και της χωριστής συλλογής, ιδίως σε δήμο νότιας Κέρκυρας.
6) Σύνθεση Κόστους Διαχείρισης Αποβλήτων.
Α) ΚΟΣΤΟΣ ΕΝΤΟΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ: 49,1% (Κόστη Μισθοδοσίας 18,6%, Κόστη Αναθέσεων 14%, Λοιπά λειτουργικά κόστη 12%, Συνδρομή σε ΦΟΔΣΑ 5,3%)
Β) ΚΟΣΤΟΣ ΕΚΤΟΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ 50,9% : (Τέλος Ταφής 3,3%, Κόστη Μεταφοράς 23.5%, Gate Fees ΜΕΑ Ηπείρου και Κοζάνης 23,3%. Συνεπώς για κάθε τόνο που ανακυκλώνεται προκύπτει ΑΜΕΣΗ εξοικονόμηση κόστους = 3,3%+23,5%+23,3%=50,9% , παρέχοντας εξαιρετικά ισχυρό κίνητρο στο δήμο να δώσει άμεση προτεραιότητα στην ανάπτυξη προγραμμάτων χωριστής συλλογής.
7) Εξοικονόμηση κόστους για κάθε τόνο εκτροπής από σύστημα δημοτικής διαχείρισης όταν ανακυκλώνεται = 242,35€/τόνος , Σύμφωνα με την απόφαση 6-41/2026 της Δημοτικής Επιτροπής του ΔΚΚ (ΠΙΝΑΚΑΣ 5) , οι ποσότητες συμμείκτων αποβλήτων ιδιωτών με προορισμό τον ΣΜΑ Κεντρικής Κέρκυρας χρεώνονται με 242,35€/τόνος ( πχ Fraport , ΟΛΚΕ κλπ) , που αντιστοιχεί στο 55% του συνολικού κόστους διαχείρισης. (ΠΙΝΑΚΑΣ 5)

8) Ανάλυση Ευαισθησίας.
α) σε ΔΚΚ: Για κάθε 1% αύξησης του ποσοστού ανακύκλωσης , που αντιστοιχεί σε 500 τόνους απορριμμάτων, προκύπτει κατ’ ελάχιστον εξοικονόμηση 242,35€ Χ 500 τόνοι = 121.175,00 €. Σε περίπτωση επίτευξης του προσφάτως ανακοινωθέντος στόχου του ΔΚΚ να ανεβάσει στο 10% (αύξηση κατά 4 ποσοστιαίες μονάδες) το ποσοστό ανακύκλωσης θα προκύψει εξοικονόμηση 4*121.175=484.700€. Το ποσό αυτό στο σύνολο του ή μέρος αυτού θα μπορούσε να επανεπενδυθεί σε εφαρμογή δράσεων χωριστής συλλογής , δημιουργώντας έτσι ένα αυτοχρηματοδοτούμενο μοντέλο που δεν θα επιβαρύνει, αλλά αντιθέτως θα εξοικονομεί πόρους όσο αυτό αναπτύσσεται, είτε να χορηγηθεί ως οικονομικά κίνητρα επίτευξης πολύ συγκεκριμένων μετρήσιμων στόχων πχ σε πράσινες γωνίες , έργα σε κοινότητες που φιλοξενούν πράσινες γωνίες και επιτυγχάνουν συμφωνηθέντες στόχους κλπ.
β) Σε ΔΒΚ κάθε 1% υπολείμματος μειώνει κατά 0,1% το ποσοστό ανακύκλωσης, δηλαδή για 10% υπόλειμμα διαλογής σε ΚΔΑΥ αντιστοιχεί μείωση κατά 1% του δηλωθέντος ποσοστού ανακύκλωσης.
9) Αξιοποίηση κάθε ευκαιρίας που στοχεύει στη μείωση των ποσοτήτων σύμμεικτων πχ στα πλαίσια της διευρυμένης ευθύνης των παραγωγών αποβλήτων, πρωτοβουλίες αυτοδιαχείρισης αποβλήτων όπως αυτή του συστήματος REHORECA των ξενοδόχων (πρόκειται για εφαρμογή του ν4819/21 άρθρο 20) που αναλαμβάνουν την πλήρη διαχείριση των αποβλήτων τους απαλλάσσοντας πλήρως το δήμο από το σύνολο του κόστους που συνεπάγεται η αποκομιδή και η διαχείριση απορριμμάυων.
Με την υλοποίηση τέτοιων δράσεων προκύπτει
α) άμεση εξοικονόμηση κόστους , που σύμφωνα με την απόφαση 6-41/2026 της ΔΕ Δήμου Κεντρικής Κέρκυρας για το 2026 ανέρχεται σε 242,35€/τόνος
β) εξοικονόμηση ανθρώπινων πόρων και υλικοτεχνικής υποδομής (απελευθέρωση ανθρωποωρών, αποδέσμευση και δυνατότητα ανασχεδιασμού δρομολογίων απορριμματοφόρων , εξοικονόμηση εξόδων κίνησης και συντήρησης κλπ)
10) Ανάπτυξη οικιακής κομποστοποίησης με παροχή κινήτρων συμμετοχής. Ανάλογα προγράμματα υλοποιεί ο ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου με πολύ ενθαρρυντικά και μετρήσιμα αποτελέσματα σε όλα τα νησιά.
11) Δημοσίευση μηνιαίων ποσοτικών στοιχείων , στοιχείων κόστους και αποτελεσμάτων ώστε να δημιουργείται το αναγκαίο ενδιαφέρον είτε φορέων είτε πολιτών , με στόχο την ευρύτερη ενεργό συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στα προγράμματα δράσεων της κυκλικής οικονομίας που είναι απολύτως απαραίτητο στοιχείο για την επιτυχία τους, ώστε εν τέλει η Κέρκυρα να γυρίσει οριστικά σελίδα σε ένα θέμα που πληγώνει και ταλαιπωρεί όλους τους κατοίκους και επισκέπτες ,με ιδιαίτερα έντονο και επώδυνο τρόπο την τελευταία δεκαετία.