Διαχείριση απορριμμάτων: «Κάλλιο αργά παρά ποτέ». Γράφει ο Ανδριάνα Βλάχου

Όπως εύστοχα λέει ο θυμόσοφος λαός, «κάλλιο αργά παρά ποτέ». Η πρόσφατη έναρξη λειτουργίας της πρώτης σύγχρονης ιδιωτικής Μονάδας Σταθμού Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων (ΣΜΑ) στην Κέρκυρα αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς τον εκσυγχρονισμό της διαχείρισης των στερεών αποβλήτων στο νησί. Πρόκειται για μια επένδυση που υλοποιήθηκε με πρωτοβουλία της οικογένειας Λαβράνου και σηματοδοτεί τη μετάβαση σε ένα πιο οργανωμένο, αποτελεσματικό και περιβαλλοντικά υπεύθυνο σύστημα διαχείρισης απορριμμάτων.

Ο νέος ΣΜΑ δεν αποτελεί απλώς μία ακόμη τεχνική υποδομή. Είναι ένας κρίσιμος κρίκος στην αλυσίδα της ολοκληρωμένης διαχείρισης των αποβλήτων, καθώς βελτιστοποιεί τη συλλογή και τη μεταφορά τους, μειώνει το λειτουργικό κόστος, περιορίζει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και συμβάλλει στη συνολική αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους πολίτες.

Η επένδυση αυτή ενισχύει ουσιαστικά τις περιβαλλοντικές υποδομές της Κέρκυρας και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για αποτελεσματικότερη διαχείριση των απορριμμάτων, μεγαλύτερη προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, ενίσχυση της ανακύκλωσης και εφαρμογή των αρχών της κυκλικής οικονομίας. Ταυτόχρονα, αναμένεται να συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων και στην αναβάθμιση της εικόνας ενός νησιού που αποτελεί κορυφαίο τουριστικό προορισμό διεθνούς εμβέλειας.

Οι έννοιες της πρόληψης παραγωγής αποβλήτων, της επαναχρησιμοποίησης, της ανακύκλωσης και της ανάκτησης υλικών αποτελούν εδώ και χρόνια βασικούς άξονες της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής πολιτικής. Στις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εφαρμόζονται πλέον ολοκληρωμένα συστήματα διαχείρισης αποβλήτων, τα οποία στηρίζονται στη διαλογή στην πηγή, στη μείωση της ταφής και στην αξιοποίηση των ανακυκλώσιμων και οργανικών υλικών.

Δυστυχώς, η Ελλάδα καθυστέρησε σημαντικά να ακολουθήσει αυτή την πορεία. Μόλις τα τελευταία χρόνια, μέσα από την αναθεώρηση του Εθνικού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων (ΕΣΔΑ), την προσαρμογή στο ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο και την αξιοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων, επιχειρείται μια συντονισμένη προσπάθεια σύγκλισης με το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Η διαδρομή εξακολουθεί να είναι μεγάλη, όμως τα πρώτα ουσιαστικά βήματα έχουν ήδη γίνει.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η λειτουργία του νέου ΣΜΑ αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς συνδέεται άμεσα με την υλοποίηση της νέας Μονάδας Επεξεργασίας Αποβλήτων Κέρκυρας, ενός έργου στρατηγικής σημασίας με προϋπολογισμό που υπερβαίνει τα 40 εκατομμύρια ευρώ. Η νέα μονάδα φιλοδοξεί να αποτελέσει τη μόνιμη και σύγχρονη λύση σε ένα πρόβλημα που ταλαιπωρεί το νησί εδώ και δεκαετίες, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για μια ολοκληρωμένη και βιώσιμη διαχείριση των απορριμμάτων.

Ωστόσο, όσο σημαντικές και αν είναι οι υποδομές, από μόνες τους δεν αρκούν. Η επιτυχία κάθε σύγχρονου συστήματος διαχείρισης αποβλήτων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συμμετοχή της κοινωνίας. Οι πολίτες, η τοπική αυτοδιοίκηση, οι επιχειρήσεις και οι φορείς οφείλουν να υιοθετήσουν μια νέα περιβαλλοντική κουλτούρα, βασισμένη στην πρόληψη, τη σωστή διαλογή των απορριμμάτων και την υπεύθυνη κατανάλωση.

Τα επόμενα χρόνια, με την ολοκλήρωση και λειτουργία της σύγχρονης Μονάδας Ανάκτησης και Ανακύκλωσης, θα πρέπει να έχουν ενσωματωθεί στην καθημερινότητά μας πρακτικές που σήμερα θεωρούνται αυτονόητες στις περισσότερες ευρωπαϊκές κοινωνίες: η επαναχρησιμοποίηση υλικών, η ανακύκλωση όλων των ρευμάτων —χαρτιού, γυαλιού, μετάλλων και πλαστικού—, αλλά κυρίως η ξεχωριστή συλλογή των βιοαποβλήτων, των οργανικών δηλαδή υλικών που ευθύνονται για τις οσμές και παράγουν το μεγαλύτερο μέρος των απορριμμάτων που καταλήγουν στους χώρους διάθεσης.

Είναι πλέον αναγκαίο να ξεπεράσουμε τη λογική ότι η ανακύκλωση περιορίζεται αποκλειστικά στον μπλε κάδο. Η σύγχρονη διαχείριση απορριμμάτων απαιτεί ενεργό συμμετοχή, συνέπεια, περιβαλλοντική συνείδηση και συλλογική ευθύνη. Η προστασία του περιβάλλοντος δεν είναι μόνο υποχρέωση της Πολιτείας ή της αυτοδιοίκησης· είναι υπόθεση όλων μας.

Η Κέρκυρα έχει πληρώσει βαρύ τίμημα από τις χρόνιες παθογένειες στη διαχείριση των απορριμμάτων. Σήμερα, όμως, έχει την ευκαιρία να αφήσει οριστικά πίσω της τις εικόνες που προσέβαλαν το φυσικό της κάλλος, την ποιότητα ζωής των κατοίκων και την τουριστική της ταυτότητα. Με σύγχρονες υποδομές, σωστό σχεδιασμό, πολιτική βούληση και ενεργούς πολίτες μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα βιώσιμης διαχείρισης αποβλήτων για ολόκληρη τη χώρα.

Γιατί, τελικά, το περιβάλλον δεν μας ανήκει. Το έχουμε δανειστεί από τα παιδιά μας και έχουμε χρέος να τους το παραδώσουμε καλύτερο από ό,τι το παραλάβαμε.