Fake News και πολιτική αντιπαράθεση. Του Γιάννη Ρεβύθη

Σε μια περίοδο όπου η παραπληροφόρηση και τα λεγόμενα fake news επηρεάζουν όλο και περισσότερο τον δημόσιο διάλογο, σε μια εποχή που η διαδικτυακή παραπληροφόρηση και η διασπορά ψευδών ειδήσεων αποτελούν πλέον ακόμη και εργαλείο σε διεθνείς συγκρούσεις, η ελληνική κυβέρνηση διοργάνωσε στην Αθήνα το Athens Alitheia Forum.
Ένα συνέδριο αφιερωμένο στη διαφάνεια στην ενημέρωση, στην αξιοπιστία της δημοσιογραφίας και στους κινδύνους που δημιουργεί η τοξικότητα και η ανεξέλεγκτη διάδοση ψευδών ειδήσεων στο διαδίκτυο.

Στις εργασίες του φόρουμ συμμετείχαν κυβερνητικά στελέχη, δημοσιογράφοι, ακαδημαϊκοί και ειδικοί στην ψηφιακή πολιτική, με στόχο να αναδειχθεί το πρόβλημα της παραπληροφόρησης αλλά και να εξεταστούν τρόποι αντιμετώπισής του σε θεσμικό και κοινωνικό επίπεδο.

Κεντρικό θέμα της συζήτησης αποτέλεσε η επίδραση των ψηφιακών πλατφορμών και της τεχνητής νοημοσύνης στη διάδοση ειδήσεων. Τονίστηκε ότι τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης μπορούν πλέον να δημιουργούν εικόνες, βίντεο και περιεχόμενο που μοιάζει απόλυτα αληθινό, γεγονός που δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τον πολίτη να διακρίνει την αλήθεια από την παραπληροφόρηση.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας στο φόρουμ, σημείωσε ότι η υπεράσπιση της αλήθειας αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για τη λειτουργία της δημοκρατίας και ότι η κοινωνία οφείλει να αναπτύξει μηχανισμούς προστασίας απέναντι στη συστηματική διασπορά ψευδών ειδήσεων. Είπε, με άλλα λόγια, το αυτονόητο, ότι χωρίς αξιόπιστη ενημέρωση, η δημοκρατία δεν μπορεί να λειτουργήσει.

Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκαν οι παρεμβάσεις τεχνοκρατών και άλλων κυβερνητικών στελεχών, οι οποίοι υπογράμμισαν την ανάγκη ενίσχυσης της ψηφιακής παιδείας, της διαφάνειας στην ενημέρωση και της μεγαλύτερης ευθύνης των πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης.

Στο πλαίσιο των συζητήσεων παρουσιάστηκαν επίσης στοιχεία ερευνών που έδειξαν ότι η μεγάλη πλειονότητα των fake news σχετίζεται με πολιτικά ζητήματα, ενώ σημαντικό ποσοστό πολιτών θεωρεί ότι η παραπληροφόρηση μπορεί να επηρεάσει τις εκλογές, τις διεθνείς εξελίξεις αλλά και την καθημερινότητα των πολιτών.

Ωστόσο, η διοργάνωση του φόρουμ προκάλεσε όπως σχεδόν πάντα συμβαίνει στην ελληνική πολιτική ζωή, έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις. Κόμματα της αντιπολίτευσης, μεταξύ των οποίων και το ΠΑΣΟΚ, επέλεξαν να μην συμμετάσχουν, χαρακτηρίζοντας μάλιστα την πρωτοβουλία «κυβερνητικό επικοινωνιακό γεγονός» και κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι επιχειρεί να εμφανιστεί ως θεματοφύλακας της ενημέρωσης.

Η επιλογή αυτή πυροδότησε έντονες συζητήσεις στον δημόσιο διάλογο. Και όχι άδικα. Διότι όταν ένα πολιτικό σύστημα δηλώνει, σχεδόν ομόφωνα, ότι η παραπληροφόρηση αποτελεί απειλή για τη δημοκρατία, η άρνηση συμμετοχής σε έναν θεσμικό διάλογο για το θέμα μοιάζει τουλάχιστον παράδοξη.

Το Athens Alitheia Forum ανέδειξε τελικά ένα πολιτικό παράδοξο. Ενώ όλοι καταγγέλλουν τα fake news, δεν είναι όλοι πρόθυμοι να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι για να συζητήσουν πώς θα αντιμετωπιστούν.

Στο τέλος της ημέρας, η στάση της αντιπολίτευσης άφησε μια έντονη γεύση πολιτικής υποκρισίας. Διότι είναι εύκολο να καταγγέλλει κανείς την παραπληροφόρηση από τα τηλεοπτικά πάνελ ή τις κομματικές ανακοινώσεις, είναι όμως πολύ δυσκολότερο να συμμετέχει σε έναν δημόσιο διάλογο για την αντιμετώπισή της. Και τελικά δημιουργείται ένα εύλογο ερώτημα. Αν πράγματι τα fake news αποτελούν απειλή για τη δημοκρατία, τότε γιατί ορισμένοι προτίμησαν να απουσιάσουν από μια συζήτηση που είχε ακριβώς αυτό ως αντικείμενο;

Η πολιτική διαφωνία είναι θεμιτή. Η απουσία όμως από τον διάλογο για ένα τόσο κρίσιμο ζήτημα δείχνει περισσότερο διάθεση μικροκομματικής αντιπαράθεσης παρά πραγματικό ενδιαφέρον για την ποιότητα της ενημέρωσης και της δημοκρατίας.