Δημοκτονία: Η Εξουσία ως Φονική Μηχανή Του Σπύρου Άνδρεϊτς

…174 εκατομμύρια…δολοφονήθηκαν από τις κυβερνήσεις τους…

 

Στην ιστορία της πολιτικής σκέψης, η ισχύς των κρατών συχνά αναλύεται μέσα από το πρίσμα της κυριαρχίας, της διπλωματίας ή της οικονομικής ανάπτυξης. Ωστόσο, ο πολιτικός επιστήμονας R. J. Rummel, μέσα από το εμβληματικό του έργο αποτελούμενο από δεκάδες βιβλία και ειδικές μελέτες, αποκάλυψε μια πολύ πιο σκοτεινή και αιματηρή πτυχή της κρατικής οντότητας. Η κεντρική του θέση είναι σοκαριστική όσο και τεκμηριωμένη: ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τη ζωή των ανθρώπων στον 20ό αιώνα δεν ήταν οι εξωτερικοί εχθροί, οι επιδημίες ή οι φυσικές καταστροφές, αλλά οι ίδιες οι κυβερνήσεις τους.

Η Επινόηση του Όρου «Δημοκτονία»

Ο Rummel εισήγαγε τον όρο «δημοκτονία» (democide) για να καλύψει ένα κενό που άφηνε ο νομικός όρος «γενοκτονία». Ενώ η γενοκτονία αφορά την εξόντωση ομάδων βάσει φυλετικών ή θρησκευτικών χαρακτηριστικών, η δημοκτονία περιλαμβάνει κάθε μορφή μαζικής δολοφονίας ανθρώπων από μια κυβέρνηση: πολιτικές εκκαθαρίσεις, σκόπιμους λιμούς, θανάτους σε στρατόπεδα συγκέντρωσης και εξόντωση ολόκληρων κοινωνικών τάξεων.

Στο έργο του, ο Rummel ανατέμνει τα ολοκληρωτικά πειράματα του προηγούμενου αιώνα, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η «θανατηφόρα πολιτική» (Lethal Politics) δεν ήταν ένα ατύχημα της ιστορίας, αλλά ένα εγγενές χαρακτηριστικό ολοκληρωτικών συστημάτων που συγκέντρωναν όλη την ισχύ σε μια κεντρική αρχή, εκμηδενίζοντας την αξία της ατομικής ζωής μπροστά στο «δήθεν συλλογικό καλό» ή την προσχηματική «ιστορική νομοτέλεια».

Ο Μακάβριος Απολογισμός: 174 Εκατομμύρια Νεκροί

Η έρευνα του Rummel συγκλονίζει με τον όγκο των δεδομένων της. Σύμφωνα με τις λεπτομερείς μελέτες του, ο συνολικός αριθμός των ανθρώπων που δολοφονήθηκαν από τις κυβερνήσεις τους κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα (μέχρι το 1987) ανέρχεται στο ιλιγγιώδες νούμερο των 174.000.000 θυμάτων.

Αυτό το τεράστιο νούμερο των «μη φυσικών θανάτων» υπερβαίνει κατά πολύ τον αριθμό των νεκρών σε όλους τους πολέμους (εμφύλιους και διεθνείς) της ίδιας περιόδου. Το σύνολο αυτό των 174 εκατομμυρίων ψυχών προκύπτει από τη δράση καθεστώτων που στερούσαν από τους πολίτες τους όχι μόνο κάθε ίχνος ελευθερίας, αλλά και κάθε ανάσα ζωής. Η κατανομή αυτής της κρατικής βαρβαρότητας αναλύεται ως εξής:

• Τα Κομμουνιστικά Καθεστώτα: Σύμφωνα με τις μελέτες του R. J. Rummel και πολλών άλλων αποτελούν τον κύριο υπεύθυνο για τη συντριπτική πλειονότητα αυτών των θανάτων. Από τη Σοβιετική Ένωση και την Κίνα του Μάο, μέχρι την Καμπότζη και τα κράτη της Ανατολικής Ευρώπης, ο «υπαρκτός σοσιαλισμός» υπολογίζεται ότι εξόντωσε με βασανιστήρια, εκτελέσεις και εσκεμμένη πείνα περίπου 130 εκατομμύρια ανθρώπους. Μόνο στην Κίνα, οι θάνατοι ξεπέρασαν τα 70 εκατομμύρια, ενώ στη Ρωσία άγγιξαν τα 62 εκατομμύρια, μέσα από ένα δίκτυο εκτελέσεων, προμελετημένων λιμών και καταναγκαστικών έργων.
• Το Ναζιστικό Καθεστώς: Παρά τη βιομηχανοποιημένη φρίκη του Ολοκαυτώματος που στοίχισε τη ζωή σε περίπου 21 εκατομμύρια ανθρώπους, ο Rummel επισημαίνει ότι στον 20ό αιώνα, η κομμουνιστική δημοκτονία υπήρξε αριθμητικά μεγαλύτερη ακριβώς λόγω της μακροβιότητάς της (πάνω από 70 έτη) και της γεωγραφικής έκτασής της.
• Λοιπά Αυταρχικά Καθεστώτα: Τα υπόλοιπα εκατομμύρια θυμάτων μοιράζονται σε στρατιωτικές δικτατορίες και απολυταρχικά συστήματα ανά την υφήλιο, τα οποία χρησιμοποίησαν την κρατική ισχύ για να καταπνίξουν κάθε εσωτερική αντίσταση.

Γιατί η Απόλυτη Εξουσία Σημαίνει Απόλυτο Θάνατο

Το θεωρητικό συμπέρασμα του Rummel είναι απλό: Η αυταρχική εξουσία θανατώνει! Η απόλυτη εξουσία θανατώνει απόλυτα! Η «θανατηφόρα πολιτική» είναι το αποτέλεσμα μιας κοινωνίας όπου το κράτος είναι τα πάντα και το άτομο τίποτα.

Στα ολοκληρωτικά καθεστώτα, η έλλειψη ελέγχων και ισορροπιών σημαίνει ότι ο ηγέτης ή το κόμμα δεν λογοδοτούν σε κανέναν. Η ιδεολογία μετατρέπεται σε θρησκεία και όποιος στέκεται εμπόδιο θεωρείται παράσιτο που πρέπει να «εκκαθαριστεί». Αντιθέτως, η δημοκρατία λειτουργεί ως ένας μηχανισμός «μη βίας». Ο Rummel απέδειξε στατιστικά ότι οι δημοκρατίες σχεδόν ποτέ δεν διαπράττουν δημοκτονία κατά των δικών τους πολιτών. Στις δημοκρατίες, η εξουσία είναι διασκορπισμένη, υπάρχει η ελεύθερη φωνή των πολιτών, ο ελεύθερος τύπος και ανεξάρτητη δικαιοσύνη που περιορίζουν την κρατική αυθαιρεσία.

Η Ηθική Παρακαταθήκη

Η μελέτη του Rummel για τη Lethal Politics δεν είναι μια απλή άσκηση στη στατιστική των πτωμάτων. Είναι μια προειδοποίηση για το παρόν. Ο 20ός αιώνας υπήρξε ο αιώνας της κρατικής κτηνωδίας ακριβώς επειδή υπήρξε ο αιώνας των μεγάλων ολοκληρωτικών αφηγήσεων.

Το έργο του μας αναγκάζει να επανεξετάσουμε την έννοια της «ασφάλειας». Συχνά δεχόμαστε τον περιορισμό των ελευθεριών μας με την υπόσχεση ότι το κράτος θα μας προστατεύσει. Ο Rummel όμως μας δείχνει ότι ιστορικά, το κράτος υπήρξε ο μεγαλύτερος σφαγέας. Από τα Γκουλάγκ της Σιβηρίας μέχρι τα «χωράφια του θανάτου» στην Καμπότζη, το μοτίβο επαναλαμβάνεται: η πολιτική χωρίς δημοκρατικό έλεγχο μετατρέπεται στην πιο φονική μηχανή που επινόησε ποτέ το ανθρώπινο είδος.

Η Επιταγή της Ελευθερίας

Ο Rummel καταλήγει σε ένα συμπέρασμα που θα έπρεπε να αποτελεί το θεμέλιο κάθε πολιτικής σκέψης: «Η λύση για τις μαζικές πολιτικές δολοφονίες και τον πόλεμο είναι η επέκταση των ελεύθερα ασκούμενων πολιτικών δικαιωμάτων». Οι 174 εκατομμύρια άνθρωποι που εξοντώθηκαν από τις κυβερνήσεις τους δεν είναι απλοί αριθμοί σε έναν πίνακα. Είναι η τρανή απόδειξη ότι η πολιτική, όταν αποσυνδέεται από την ανθρωπιστική ηθική και τον δημοκρατικό έλεγχο, γίνεται απολύτως θανατηφόρα.

Η προστασία της δημοκρατίας δεν είναι λοιπόν ένα ζήτημα «πολιτικής προτίμησης», αλλά ένα ζήτημα επιβίωσης του είδους. Η ελευθερία δεν είναι απλώς ένα δικαίωμα. Είναι το μοναδικό δραστικό αντίδοτο απέναντι στον κρατικά διατεταγμένο θάνατο.