Γιατί η Κέρκυρα και τα Ιόνια Νησιά πρέπει να αναδείξουν τη Ναυμαχία του Λεπάντο (Ναυπάκτου). Γράφει ο Σπύρος Ρίκος
Η Ναυμαχία της Ναυπάκτου, γνωστή διεθνώς ως Lepanto, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα στρατιωτικά και πολιτικά γεγονότα της ευρωπαϊκής ιστορίας. Έγινε στις 7 Οκτωβρίου 1571, στο Ιόνιο και όχι στη Ναύπακτο, μεταξύ των Εχινάδων Νήσων, ανάμεσα στην Ιθάκη και τη Λευκάδα. Αν και έχει συνδεθεί ιστορικά με τη Ναύπακτο, η πραγματική της τοποθεσία ανήκει στον γεωγραφικό και πολιτισμικό χώρο των Ιονίων Νήσων, γεγονός που δημιουργεί ένα ισχυρότατο θεμέλιο για την ενεργή συμμετοχή της Κέρκυρας και των υπόλοιπων Ιονίων στην ιστορική της ανάδειξη.
Η Ναυμαχία πραγματοποιήθηκε στον θαλάσσιο χώρο του Ιονίου, και ο ευρωπαϊκός στόλος είχε συγκεντρωθεί στην Κέρκυρα, η οποία αποτέλεσε στρατηγικό σημείο εκκίνησης της αποστολής για την αναχαίτιση της οθωμανικής ναυτικής απειλής. Η συμβολή αυτή της Κέρκυρας και γενικότερα των Ιονίων στη μεγαλύτερη ίσως ναυτική σύγκρουση της Αναγέννησης, δεν είναι απλώς τοπικού ή ελληνικού ενδιαφέροντος – είναι βαθιά ευρωπαϊκής και παγκόσμιας σημασίας.
Οι Κερκυραίοι έλαβαν ενεργά μέρος στη ναυμαχία με πέντε γαλέρες, υπό την καθοδήγηση τοπικών ευγενών, όπως οι Κοκκίνης, Μπούας, Χαλικιόπουλος και Κοντόκαλης. Επίσης, δύο Κερκυραίοι, οι Πέτρος Λάντζας και Πέτρος Καράβελλας, διαδραμάτισαν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στη δράση του στόλου. Από τη Ζάκυνθο συμμετείχαν τέσσερις γαλέρες, ενώ από την Κεφαλονιά τρεις. Πέραν αυτών, και άλλα νησιά των Επτανήσων συμμετείχαν με μικρότερα πλοία, επιβεβαιώνοντας τον ενεργό ρόλο των Ιονίων στη ναυμαχία. Όλα αυτά τεκμηριώθηκαν σε ένα επιστημονικό συνέδριο που έγινε πριν λίγα χρόνια.
Μετά το τέλος της ναυμαχίας, οι σοροί των ευρωπαίων ευγενών που έπεσαν στη μάχη μεταφέρθηκαν και ενταφιάστηκαν στην Κέρκυρα. Συγκεκριμένα, ενταφιάστηκαν στην εκκλησία της Ανουντσιάτα, όπου παρέμειναν έως το 1950, όταν κατεδαφίστηκε το μοναστήρι και τα λείψανα μεταφέρθηκαν στο Βρετανικό Κοιμητήριο. Οι σοροί των Ελλήνων ενταφιάστηκαν στον Άγιο Νικόλαο ντε Βέκια. Η Κέρκυρα αποτελεί, επομένως, και τόπο ιστορικής μνήμης και τιμής για τους πεσόντες της ναυμαχίας.
Η Ναυμαχία της Ναυπάκτου είναι η δεύτερη πιο σημαντική ναυμαχία στην παγκόσμια ιστορία, μετά τη Ναυμαχία του Τραφάλγκαρ. Σήμανε το τέλος της οθωμανικής ναυτικής υπεροχής στη Μεσόγειο και ενίσχυσε τη συνεργασία των χριστιανικών δυνάμεων της Ευρώπης. Για την Ελλάδα και τα Ιόνια νησιά, ιδίως σήμερα που η περιοχή ξαναγίνεται κόμβος γεωπολιτικών εξελίξεων, είναι κρίσιμο να αναδειχθεί ο ρόλος της ως ασπίδα της Δύσης έναντι των απειλών από την Ανατολή — ένας ρόλος που ιστορικά επιβεβαιώνεται και από την πολιορκία της Κέρκυρας το 1716.
Για την ουσιαστική ανάδειξη της Ναυμαχίας του Λεπαντο από την Κέρκυρα και τα Ιόνια, προτείνονται τα εξής:
• Ανέγερση Μνημείου Πεσόντων μπροστά από το ανακατασκευασμένο καμπαναριό της Ανουντσιάτα, σε συνεργασία με την Καθολική Αρχιεπισκοπή. Το μνημείο θα μπορούσε να λειτουργεί και ως οστεοφυλάκιο για τη μεταφορά των λειψάνων των πεσόντων από το Βρετανικό Κοιμητήριο.
• Τελετή Αποκαλυπτηρίων με πρόσκληση στους πρέσβεις των χωρών που συμμετείχαν στη ναυμαχία, εκπροσώπους του Βατικανού, απογόνους των ευγενών, καθώς και Υπουργούς Εθνικής Άμυνας. Η τελετή θα μπορούσε να συνοδευτεί από την ανάκρουση του “Ύμνου του Ευρωπαίου Στρατιώτη”.
• Καθιέρωση Ετήσιων Επιστημονικών και Πολιτιστικών Εκδηλώσεων σε συνεργασία με το Ιόνιο Πανεπιστήμιο και το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, που θα συνδυάζουν ιστορική και γεωπολιτική θεματολογία με πολιτιστικές δράσεις.
• Συντονισμένες Εκδηλώσεις σε Όλα τα Ιόνια Νησιά, που συνέβαλαν στη ναυμαχία, ώστε να διαμορφωθεί ένα ευρύτερο πολιτιστικό και ιστορικό δίκτυο που ενισχύει τη συλλογική μνήμη.
• Τελετή Ρίψης Στεφάνων στον Χώρο της Ναυμαχίας, στη θαλάσσια περιοχή των Εχινάδων, σε συνεργασία με το Υπουργείο Άμυνας, ως ένδειξη τιμής και μνήμης.
• Καθιέρωση “Παρασήμου της Ναυμαχίας του Λεπάντο”, που θα απονέμεται ως τιμητικό δώρο σε εκλεκτούς προσκεκλημένους, προσωπικότητες και επιστήμονες που συμβάλλουν στην προώθηση της ευρωπαϊκής και ελληνικής ιστορικής συνείδησης.
• Διοργάνωση Συνεδρίων με Ευρωπαϊκή Εμβέλεια, με στόχο την ανάδειξη της Κέρκυρας ως ιστορικού κόμβου στρατηγικών εξελίξεων και σημείου γεωπολιτικής σημασίας στην Ευρώπη, σε συνέχεια της ευρωπαϊκής Συνόδου Κορυφής του 1994 που είχε φιλοξενηθεί στην Κέρκυρα.
Η Κέρκυρα και τα Ιόνια Νησιά δεν είναι απλώς γεωγραφικά συνδεδεμένα με τη Ναυμαχία του Λεπαντο – είναι θεμελιώδεις κρίκοι σε μια ιστορική αλυσίδα που καθόρισε την πορεία της Ευρώπης. Η ανάδειξη αυτής της κληρονομιάς, μέσω πολιτιστικών, επιστημονικών και μνημονικών δράσεων, δεν αποτελεί απλώς υποχρέωση προς την ιστορική αλήθεια, αλλά μια μεγάλη ευκαιρία για την προβολή των Ιονίων ως φορείς ευρωπαϊκής ταυτότητας και ιστορικής συνείδησης.
