29 Αυγούστου 1949: Η τελευταία πράξη του Εμφυλίου στον Γράμμο – Η μνήμη των νεκρών και η ιστορία του 596 Τάγματος Πεζικού
Στις 29 Αυγούστου 1949 γράφτηκε στον Γράμμο μία από τις τελευταίες σελίδες του Ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου, μετά τις σφοδρές και ιδιαίτερα αιματηρές επιχειρήσεις του Εθνικού Στρατού εναντίον του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΔΣΕ).
Μετά από περισσότερα από τρία χρόνια συγκρούσεων, η Ελλάδα βγήκε βαθιά τραυματισμένη από έναν πόλεμο που προκάλεσε βαρύτατες ανθρώπινες απώλειες, τραυματισμούς, εκτοπισμούς και εκτεταμένες καταστροφές. Η τελική επικράτηση του Εθνικού Στρατού σηματοδότησε το τέλος της ένοπλης σύγκρουσης και την αποτροπή της εγκαθίδρυσης κομμουνιστικού καθεστώτος στην Ελλάδα, μέσα στο ευρύτερο κλίμα του Ψυχρού Πολέμου.
Ιδιαίτερα συγκινητική υπήρξε η Ημερήσια Διαταγή του Στρατηγού Βεντήρη, Διοικητή του Στρατηγείου Ηπείρου – Δυτικής Μακεδονίας, ο οποίος αναφερόμενος στους νεκρούς των τελευταίων μαχών έγραψε:
«Στους ωραίους νεκρούς που μας αποχαιρέτησαν την δραματική εβδομάδα που πέρασε, οι Γέροι αρματωλοί θα τους κάνουν τόπο να διαβούν και οι ήχοι των τρούλλων θα σιγοψάλλουν τα ονόματά τους…».
Εβδομήντα επτά χρόνια μετά, η 29η Αυγούστου αποτελεί ημέρα ιστορικής μνήμης για όσους έζησαν και πολέμησαν στις τελευταίες επιχειρήσεις του Εμφυλίου. Η μνήμη των ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους στις συγκρούσεις παραμένει αναπόσπαστο κομμάτι της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
Την ιστορική αυτή περίοδο φωτίζει και ένα νέο βιβλίο, το οποίο αναμένεται να κυκλοφορήσει σύντομα από τις Εκδόσεις Ι. Σιδέρης. Το έργο καταγράφει την ιστορία και τη δράση του 596 Τάγματος Πεζικού, από την ίδρυσή του το 1947 έως το τέλος του Εμφυλίου.
Βασικό τεκμήριο για τη συγγραφή του αποτέλεσε η ζωντανή μαρτυρία του αείμνηστου Στρατηγού Σωτήρη Γκίκα, ο οποίος υπηρέτησε την περίοδο εκείνη ως Διοικητής του 1ου Λόχου του 596 Τάγματος Πεζικού. Η προσωπική αυτή μαρτυρία συμπληρώνεται από στοιχεία και τεκμήρια που αντλήθηκαν από τα αρχεία της Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού.
Μέσα από τις μαρτυρίες και τα ιστορικά αρχεία επιχειρείται να διασωθεί η μνήμη μιας ιδιαίτερα δύσκολης και καθοριστικής περιόδου της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, καθώς και η εμπειρία των ανθρώπων που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή των γεγονότων.
