Πολιτική Παραπλάνηση: Δημαγωγία Και Λαϊκισμός. Ψηλάφηση του Φαινομένου Του Σπύρου Άνδρεϊτς

Η μοντέρνα εκδοχή του λαϊκισμού, είναι εκείνη που θέλει ακριβώς αυτό: να αποκρύπτει τον αληθινό εαυτό της. Έτσι για παράδειγμα ο βαθύπλουτος, εγωμανής, αλαζονικός, υπερφίαλος νάρκισσος, ο κατεργάρης μεταπράτης ή ακόμη χειρότερα ο τύραννος και καθ’ έξιν πολιτικός δολοφόνος αντιφρονούντων πολιτών αυτοπαρουσιάζονται σαν φρουροί τάχα της πατρίδας και της δημοκρατίας κι όχι ως απειλητικά πολιτικά καθιζήματα…

Τα τελευταία χρόνια, η πολιτική κατάσταση σε πολλές δυτικές χώρες έχει υποστεί σημαντική αλλοίωση, που χαρακτηρίζεται από την ανησυχητική αύξηση των λαϊκιστών δημαγωγών που συχνά προωθούν θεωρίες συνωμοσίας. Αυτό το φαινόμενο, το οποίο προηγουμένως περιοριζόταν στο περιθώριο των πολιτικών συζητήσεων, τώρα διαπερνά τη δημοκρατική σφαίρα, εγείροντας το ερώτημα: γιατί ένας σημαντικός αριθμός δυτικών ψηφοφόρων υποστηρίζει και εκλέγει τέτοια άτομα; Και τι είναι ακριβώς ο λαϊκισμός;

Ο λαϊκισμός είναι μια ύπουλη και δόλια μορφή πολιτικής κύριος σκοπός της οποίας είναι η συνεχής παραγωγή ψευδών εντυπώσεων. Ο λαϊκιστής, με όποιο πρόσημο, αριστερό ή δεξιό χωρίς διάκριση, δεν νοιάζεται αν όντως αξίζει ή βλάπτει αυτό που διακηρύσσει όσο πώς θα το πάρουν οι άλλοι. Καταδυνάστευση δηλαδή και χειραγώγηση της κοινής γνώμης εν ονόματι ενός ρηχού, απλοϊκού παραμυθιού . Ο λαϊκίστικος λόγος δεν είναι μόνο επικίνδυνος λόγω της χονδροειδούς ρητορικής του, αλλά προπαντός επειδή αποσιωπά όλους τους «άλλους» τεκμηριωμένους λόγους. Η μοντέρνα εκδοχή του λαϊκισμού, είναι εκείνη που θέλει ακριβώς αυτό: να αποκρύπτει τον αληθινό εαυτό της. Έτσι για παράδειγμα ο βαθύπλουτος, εγωμανής, αλαζονικός, υπερφίαλος νάρκισσος, ο κατεργάρης μεταπράτης ή ακόμη χειρότερα ο τύραννος και καθ’ έξιν πολιτικός δολοφόνος αντιφρονούντων πολιτών αυτοπαρουσιάζονται σαν φρουροί τάχα της πατρίδας και της δημοκρατίας κι όχι ως απειλητικά πολιτικά καθιζήματα.

Το κλειδί για την κατανόηση αυτού του αινιγματικού φαινομένου έγκειται στο ευρέως διαδεδομένο αίσθημα απώλειας δικαιωμάτων και κεκτημένων αξιώσεων που επηρεάζει σημαντικά τμήματα του εκλογικού σώματος. Για πολλά άτομα, οι επιπτώσεις της παγκοσμιοποίησης έχουν ερμηνευθεί ως ένα φαινόμενο με αρνητικές μόνο συνέπειες. Ο διασυνδεδεμένος χαρακτήρας της κοινωνίας μας έχει βεβαίως οδηγήσει σε αξιοσημείωτη οικονομική βελτίωση χωρών που στο παρελθόν λιμοκτονούσαν και σε σημαντικές τεχνολογικές εξελίξεις. Ωστόσο, έχει επίσης οδηγήσει σε ανισότητες και γεωγραφική μεταφορά θέσεων εργασίας. Οι άλλοτε ακμάζουσες βιομηχανικές περιοχές δυτικών χωρών έχουν υποβαθμιστεί, καθώς οι κλάδοι τους έχουν είτε ξεπεραστεί λόγω αυτοματισμού είτε έχουν μετακινηθεί σε απομακρυσμένες περιοχές. Μετά από αυτές τις οικονομικές ανακατατάξεις, οι λαϊκιστές ηγέτες εκμεταλλεύονται αυτό το εύφορο έδαφος, προσφέροντας έναν ισχυρό συνδυασμό άκρατου συναισθηματισμού και κατασυκοφάντησης των άλλων, αξιοποιώντας τα βαθιά αποθέματα ανησυχίας και απογοήτευσης των πολιτών.

Εξίσου αξιοσημείωτη είναι η μείωση της εμπιστοσύνης στα συμβατικά μέσα ενημέρωσης και τους καθιερωμένους οργανισμούς. Η άφιξη της ψηφιακής εποχής, που χαρακτηρίζεται από τον αδιάκοπο 24ωρο κύκλο ειδήσεων και την ευρεία χρήση των κοινωνικών μέσων ενημέρωσης, έχει καταστήσει την ανεξακρίβωτη πληροφορία προσβάσιμη σε ένα ευρύτερο κοινό, αλλά έχει επίσης καλλιεργήσει μια αίσθηση αμφιβολίας και σκεπτικισμού. Οι άνθρωποι, κατακλυσμένοι από μια πληθώρα αντιφατικών αφηγήσεων, αναζητούν παρηγοριά στις εύκολες, ασπρόμαυρες προοπτικές που προωθούν οι λαϊκιστές ηγέτες. Τούτοι χρησιμοποιούν επιδέξια τους θαλάμους αντήχησης των κοινωνικών μέσων ενημέρωσης, όπου οι αλγόριθμοι ενισχύουν αβασάνιστα τις υπάρχουσες απόψεις, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο ανατροφοδότησης της φαιάς προπαγάνδας που απομονώνει και μεγεθύνει τα μηνύματά τους.

Η ακαταμάχητη έλξη των θεωριών συνωμοσίας, που είναι αναγκαία για την λειτουργία πολλών λαϊκίστικών πλατφορμών, δεν μπορεί να αγνοηθεί. Αυτές οι θεωρίες παρέχουν μια υπεραπλουστευμένη αίσθηση αιτιολόγησης και εύληπτης εξήγησης σε ένα συχνά συγκεχυμένο περιβάλλον. Οι θεωρίες συνωμοσίας προσφέρουν μια υπερβολικά απλοποιημένη ερμηνεία όταν αντιμετωπίζουν περίπλοκα και πολυδιάστατα προβλήματα όπως είναι οι οικονομικές υφέσεις, η τρομοκρατία ή οι πανδημίες. Δημιουργούν ένα βολικό παραμύθι με αναγνωρίσιμους κακούς και ηρωικούς σωτήρες. Αυτή η δυαδική διαδικασία σκέψης προσελκύει άτομα που χρειάζονται άμεσες απαντήσεις και ξεκάθαρες λύσεις, μια διάθεση που χρησιμοποιούν επιδέξια οι δημαγωγοί για να κερδίσουν υποστήριξη.

Επιπλέον, η εμφάνιση και τα δραματικά στοιχεία που είναι εγγενή στον λαϊκίστικο λόγο έχουν καθοριστικό αντίκτυπο. Η συμβατική πολιτική μπορεί να φαίνεται βαρετή και μη διεγερτική σε σύγκριση με τις ζωηρές και πύρινες παραστάσεις των λαϊκιστών ηγετών. Παρουσιάζοντας τους εαυτούς τους ως δήθεν μη συμμορφούμενους, έτοιμους να μιλήσουν ‘ξάστερα’ και να αμφισβητήσουν τις καθιερωμένες πολιτικοκοινωνικές αφρόκρεμες, οι εκπρόσωποι του δημαγωγικού λαϊκισμού, μολονότι οι ίδιοι απολύτως προνομιούχοι, προσελκύουν και γοητεύουν πτοημένα ακροατήρια που έχουν κουραστεί από την αυστηρή τήρηση των κοινωνικών κανόνων και των επίσημων θεσμών. Οι δημαγωγοί βασίζονται συνήθως στις παρδαλές επιθετικές ομιλίες αλά Ντούτσε και Φύρερ και την αχαλίνωτη φαντασία τους για να απομακρύνουν την προσοχή των ακροατών από την δική τους έλλειψη ουσιωδών προτάσεων πολιτικής. Απευθύνονται με άλλα λόγια στις συναισθηματικές ρωγμές παρά στις ορθολογικές δεξιότητες του εκλογικού σώματος.

Ωστόσο, θα ήταν ανακριβές και άδικο να κατατάξουμε τους υποστηρικτές των λαϊκιστών στους απλά παραπληροφορημένους ή παραπλανημένους, καθώς συχνά εκφράζουν νόμιμα αιτήματα. Η εμφάνιση λαϊκιστών δημαγωγών είναι ένδειξη υποκείμενων συστημικών προβλημάτων εντός των δυτικών δημοκρατιών, που περιλαμβάνουν στοιχεία όπως η οικονομική στασιμότητα, η πολιτισμική αποξένωση και ένα επικρατούν αίσθημα ηγετικής ανικανότητας. Για την αποτελεσματική αντιμετώπιση αυτών των θεμελιωδών προβλημάτων, είναι ζωτικής σημασίας να υιοθετηθεί μια αποτελεσματική στρατηγική ενσυναίσθησης που να αναγνωρίζει τις έγκυρες ανησυχίες του κοινού, καταπολεμώντας ταυτόχρονα σθεναρά τη διάδοση ψευδών πληροφοριών και τις διχαστικές τακτικές που χρησιμοποιούνται από τον λαϊκίστικο λόγο.

Η εμφάνιση λαϊκιστών δημαγωγών και η διάδοση θεωριών συνωμοσίας είναι ένα πολύπλευρο φαινόμενο που έχει τις ρίζες του σε βαθύτερα αίτια. Το φαινόμενο χρησιμεύει ως σαφής ένδειξη της ανάγκης για την πολιτική ελίτ να αποκαταστήσει τη σύνδεση με τον απλό ψηφοφόρο, να αντιμετωπίσει τις βαθιά ριζωμένες οικονομικές ανισότητες και να επαναφέρει την εμπιστοσύνη στους δημοκρατικούς θεσμούς.

Καταληκτικά, η υποστήριξη των λαϊκιστών δημαγωγών που διαδίδουν θεωρίες συνωμοσίας στα δυτικά έθνη είναι ένα περίπλοκο ζήτημα, που πηγάζει από την οικονομική ανησυχία, την έλλειψη εμπιστοσύνης στα θεσμικά όργανα και τη γοητεία των υπερβολικά απλοποιημένων, διχαστικών μύθων. Λειτουργεί ως υπενθύμιση για το πολιτικά συστήματα να αποκαταστήσουν γνήσια σύνδεση με το γενικό πληθυσμό, να αντιμετωπίσουν τις βαθιά ριζωμένες αδικίες και να ανακτήσουν την εμπιστοσύνη στους δημοκρατικούς θεσμούς. Ο μόνος τρόπος άμεσης αντιμετώπισης αυτών των ανησυχιών σε κάθε χώρα είναι να αποτραπεί με υγιείς τελεσφόρες παρεμβάσεις η άνοδος του παλαβού, εθνικά και οικονομικά επικίνδυνου δημαγωγικού λαϊκισμού, εξασφαλίζοντας έτσι ένα ισχυρότερο και χωρίς αποκλεισμούς δημοκρατικό μέλλον.

<><><><><><><><><><

Σπύρος Άνδρεϊτς υπηρετεί επί δεκαετίες τον χώρο της διδακτικής των Αγγλικών και ευρύτερα των Ξένων Γλωσσών, κατέχοντας συναφή ειδίκευση με μεταπτυχιακά προσόντα. Δοκιμιογραφεί από τα νεανικά του χρόνια επί θεμάτων κοινωνικών, πολιτικών, φιλοσοφικών και λογοτεχνίας. Ήδη 12 βιβλία του κυκλοφορούν στα Αγγλικά σε ηλεκτρονική, χαρτόδετη και σκληρόδετη μορφή στο AMAZON.COM (2 βιβλία δοκιμίων, 3 λογοτεχνικά, και 7 διδακτικής της Αγγλικής γλώσσας). https://www.amazon.com/stores/Spyros%20Andreits/author/B0CD2LHNRT

ΤΙΤΛΟΙ ΒΙΒΛΙΩΝ: © Reflections Of Depth © Modern Musings On Practical Philosophy © New EFL Composition Samples © Practical Grammar Discovery

© New EFL Essay Models For C1 & C2 EFL © The Collocation Atlas © Situational Functions In English © Everyday Collocations © Glimpses Through Hellenic Eyes © Martiano Reguini © Phrasal Verb Collocations © Revelatory Poems

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *