Η υποκρισία δημοσίων προσώπων Του Σπύρου Άνδρεϊτς

Όταν ο σημερινός άνθρωπος βλέπει τα υποτιθέμενα υποδείγματα της κοινωνίας να εμπλέκονται σε υποκριτικές ενέργειες χωρίς τύψεις, προσπαθώντας μάλιστα να αποσιωπήσουν τεκμηριωμένα γεγονότα ή να ψελλίζουν φαιδρές υπεκφυγές, το ‘διδακτικό’ μήνυμα ότι οι ηθικές αρχές είναι απολύτως διαπραγματεύσιμες…

Στην εποχή των ψηφιακών μέσων ενημέρωσης και της συνεχούς κάλυψης και αποκάλυψης γεγονότων, οι αναγνωρίσιμοι και ιδίως όσοι και όσες ασκούν πολιτική ή πνευματική εξουσία βρίσκονται υπό συνεχή έλεγχο. Τα λόγια και οι πράξεις τους εξετάζονται και αναλύονται εξαντλητικά. Συνεπώς, όταν ένα δημόσιο πρόσωπο αποδεικνύεται ότι είναι υποκριτικό – υποστηρίζοντας για παράδειγμα σθεναρά ένα σύνολο αρχών και πεποιθήσεων ενώ την ίδια στιγμή συναλλάσσεται μυστικά με τους φορείς που στηλιτεύει και κατακεραυνώνει – η αντίδραση του νοήμονος και ακονισμένου πια κοινού μπορεί να είναι καταλυτική και σοβαρή. Αλλά τι ακριβώς είναι η υποκρισία, και γιατί την βρίσκουμε τόσο βδελυρή;
Η υποκρισία μπορεί να γίνει κατανοητή ως η απογύμνωση του χαρακτήρα ενός ατόμου, που χαρακτηρίζεται από την αντίφαση μεταξύ των διακηρυγμένων πεποιθήσεων ή αρετών και της πραγματικής συμπεριφοράς του. Προέρχεται από έλλειψη ακεραιότητας, από την αποτυχία να ζήσει σύμφωνα με σταθερά ηθικά πρότυπα. Και ενώ η υποκρισία μπορεί να εκδηλωθεί σε διάφορες μορφές, είναι ίσως πιο εντυπωσιακή όταν επιστρατεύεται από εκείνους που κατέχουν θέσεις εξουσίας ή ηθικής επιρροής.
Ας πάρουμε, για παράδειγμα, την περίπτωση των πολιτικών που διεξάγουν εκστρατείες ειλικρίνειας και διαφάνειας, για να εμπλακούν αργότερα σε σκανδαλώδεις υποθέσεις ή να πιαστούν ψευδόμενοι. Οι συνέπειες από τα σκάνδαλα είναι τεράστιες, και η φήμη τους ποτέ δεν ανακτάται πραγματικά.

Παρομοίως, σε ολόκληρο τον κόσμο, θρησκευτικοί ηγέτες που κηρύττουν την ηθική και τη δικαιοσύνη, αλλά εμπλέκονται σε ανήθικες συμπεριφορές, αντιμετωπίζουν την κοινωνική αποδοκιμασία. Εδώ οι αποκαλύψεις είναι ιδιαίτερα βαρύνουσες λόγω της δεδομένης και σταθερής υπεράσπισης των παραδοσιακών οικογενειακών και κοινωνικών αξιών.
Βεβαίως η υποκρισία δεν περιορίζεται στους πολιτικούς και τους θρησκευτικούς ηγέτες. Στον κόσμο της ψυχαγωγίας, υπήρξαν πολυάριθμες περιπτώσεις ηθοποιών και μουσικών που υπερασπίζονται τάχα υψηλούς και ευγενείς κοινωνικούς σκοπούς ενώ διάγουν ζωές που βρίσκονται σε πλήρη αντίθεση με τη δημόσια εικόνα τους.
Γιατί, λοιπόν, θεωρούμε τον φαρισαϊσμό τόσο αδικαιολόγητο; Ένας λόγος είναι ότι υπονομεύει την εμπιστοσύνη. Όταν μια δημόσια προσωπικότητα αποκαλύπτεται ως υποκριτική, αμφισβητείται ευθέως η ειλικρίνεια και η φιλαλήθειά της. Η στάση αυτών των ανθρώπων υποδηλώνει ότι είναι απολύτως πρόθυμοι να λένε ένα πράγμα και να πράττουν μυστικά το αντίθετο προκειμένου να προωθήσουν τα δικά τους πονηρά συμφέροντα ή τις επιδιώξεις κρυφών συμμαχιών. Και αν δεν μπορούμε να εμπιστευτούμε τους ηγέτες μας και τα ηθικά πρότυπα της κοινωνίας μας να ενεργήσουν σύμφωνα με τις δηλωμένες αξίες τους, τότε ποιον μπορούμε να πιστέψουμε;
Επιπλέον, η υποκρισία στην ευρύτερη άσκηση θεσμικών ρόλων δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο για την υπόλοιπη κοινωνία. Όταν οι ηγέτες μας αποτυγχάνουν να ζήσουν σύμφωνα με τις διακηρυγμένες αξίες τους, τούτο το γεγονός στέλνει ένα μήνυμα ότι η ειλικρίνεια και η ακεραιότητα δεν είναι σημαντικές. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την κατάρρευση των ηθικών κανόνων και την αύξηση της ασύστολης συμπεριφοράς του μέσου ανθρώπου. Ενώ πολλοί παρουσιάζουν τους εαυτούς των ως παραδείγματα αρετής και ηθικής, οι ενέργειές τους πίσω από κλειστές πόρτες φανερώνουν μια έντονη ασυνέπεια. Όταν, δηλαδή, όσοι βρίσκονται σε θέσεις επιρροής αποτυγχάνουν να υποστηρίξουν τις αξίες που υποστηρίζουν, ναρκοθετούν ανοιχτά τη συλλογική εμπιστοσύνη στα θεσμικά αξιώματα και τροφοδοτούν τον κυνισμό του γενικού πληθυσμού. Αυτή η διάβρωση της εμπιστοσύνης μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες, αποδυναμώνοντας την κοινωνική συνοχή και παρεμποδίζοντας την πρόοδο προς την επιτέλεση συλλογικών στόχων. Όταν ο σημερινός άνθρωπος βλέπει τα υποτιθέμενα υποδείγματα της κοινωνίας να εμπλέκονται σε υποκριτικές ενέργειες χωρίς τύψεις, προσπαθώντας μάλιστα να αποσιωπήσουν τεκμηριωμένα γεγονότα ή να ψελλίζουν φαιδρές υπεκφυγές, το ‘διδακτικό’ μήνυμα ότι οι ηθικές αρχές είναι απολύτως διαπραγματεύσιμες, οδηγώντας έτσι σε ποδοπάτηση των άφθορων αξιών μέσα στην κοινωνία.
Καταρχάς, στην πολιτική κονίστρα η κρυψιβουλία οδηγεί σε απώλεια εμπιστοσύνης στη δημοκρατική διαδικασία. Όταν οι πολίτες αισθάνονται ότι οι φωνές τους πνίγονται από τα συμφέροντα των ισχυρών, προσχωρούν στην απάθεια και το χυδαίο κυνισμό. Αυτός, με τη σειρά του, ανοίγει την πόρτα για τους δημαγωγούς και τους ερεβώδεις λαϊκιστές που υπόσχονται να ανατρέψουν δήθεν το σύστημα και να παραδώσουν την εξουσία στον λαό. Έχουμε δει αυτό να εξελίσσεται τα τελευταία χρόνια με την άνοδο των λαϊκίστικων κινημάτων σε όλο τον κόσμο, όπου συχνά βαθύπλουτοι εγωπαθείς νάρκισσοι όντας τρις εκατομμυριούχοι παριστάνουν (άκουσον Κύριε!) τους πολιτικούς φύλακες των άπορων και των ενδεών.
Εν κατακλείδι, η υποκρισία είναι ένα βαθιά ριζωμένο ανθρώπινο χαρακτηριστικό, που αποτελεί αντικείμενο ηθικής κριτικής εδώ και αιώνες. Όταν όμως δημόσιες προσωπικότητες εκθέτουν απροσχημάτιστα την κιβδηλία τους, τούτο μπορεί να έχει μακρόπνοες συνέπειες για τη ζωή και την υστεροφημία τους. Ωστόσο, ενώ ο ιησουιτισμός είναι αναμφίβολα αποτρόπαιος, αποτελεί επίσης μια χρήσιμη υπενθύμιση της γενικής ανθρώπινης αδυναμίας και της συνακόλουθης ανάγκης για ταπεινοφροσύνη, αυτοκριτική και αυτοσεβασμό.

<><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><>

Ο Σπύρος Άνδρεϊτς υπηρετεί επί δεκαετίες τον χώρο της διδακτικής των Αγγλικών και ευρύτερα των Ξένων Γλωσσών, κατέχοντας συναφή ειδίκευση με μεταπτυχιακά προσόντα. Δοκιμιογραφεί από τα νεανικά του χρόνια επί θεμάτων κοινωνικών, πολιτικών, φιλοσοφικών και λογοτεχνίας. Ήδη 11 βιβλία του κυκλοφορούν στα Αγγλικά σε ηλεκτρονική, χαρτόδετη και σκληρόδετη μορφή στο AMAZON.COM (2 βιβλία δοκιμίων, 3 λογοτεχνικά, και 6 διδακτικής της Αγγλικής γλώσσας).

https://www.amazon.com/stores/Spyros%20Andreits/author/B0CD2LHNRT

 

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *