Ο Λόγος του μίσους προηγείται του εγκλήματος του μίσους. Του Γιαννη Ρεβύθη

Η πολιτική συζήτηση στην Ελλάδα, όπως και σε πολλές χώρες της Ευρώπης, έχει αρχίσει να περιστρέφεται όλο και περισσότερο γύρω από το ζήτημα της μετανάστευσης.

Η Κέρκυρα με αφορμή τα όσα συμβαίνουν στην τουριστική Κρήτη, ως τουριστικός και μεταφορικός κόμβος, δεν μένει ανεπηρέαστη από τις εξελίξεις, ούτε και από την ένταση των δημόσιων αφηγήσεων για το ποιοι «ανήκουν» και ποιοι όχι στην ελληνική κοινωνία. Συμβαίνει στον τόπο μας ότι και στον υπόλοιπο δυτικό κόσμο.
«Στις μέρες μας η ρητορική του μίσους και τα εγκλήματα μίσους έχουν σημειώσει κατακόρυφη αύξηση σε ολόκληρη την Ευρώπη και έχουν καταστεί ιδιαίτερα ανησυχητικό φαινόμενο», επισημαίνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και προτείνει την επέκταση του καταλόγου των εγκλημάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να περιλαμβάνει στα εγκλήματα και τη ρητορική μίσους.

Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε και στην Ελλάδα μια επικίνδυνη άνοδο της ξενοφοβικής ρητορικής από πολιτικά σχήματα και πρόσωπα της ακροδεξιάς, που χρησιμοποιούν το προσφυγικό και μεταναστευτικό ζήτημα, ως εργαλείο πολιτικής εκμετάλλευσης. Με πρόσχημα την “ασφάλεια”, την “εθνική ταυτότητα” και τη “χριστιανική παράδοση”, αναπαράγουν στερεότυπα και καλλιεργούν τον φόβο, συχνά με όρους που παραπέμπουν σε ανοιχτό ρατσισμό.

Βλέπουμε να λειτουργεί “ο λόγος του μίσους” στην ελληνική πολιτική σκηνή και να αξιοποιείται συστηματικά από ακροδεξιές φωνές, με στόχο όχι την επίλυση των προβλημάτων αλλά την πόλωση, την κοινωνική διάσπαση. Και να έχουν βέβαια ως απώτερο στόχο, την άγρα ψήφων.
Παρατηρείται δηλαδή, μια επικίνδυνη κλιμάκωση του αντι-μεταναστευτικού λόγου, κυρίως από πολιτικά κόμματα και πρόσωπα του ακροδεξιού φάσματος. Ο λόγος του μίσους δεν περιορίζεται πλέον στα περιθώρια του διαδικτύου, αλλά αποκτά δημόσιο βήμα, πολιτική κάλυψη και αποδοχή.

Κόμματα όπως η Ελληνική Λύση του Κυριάκου Βελόπουλου, το κόμμα Νίκη, καθώς και πολιτικές φιγούρες όπως η Αφροδίτη Λατινοπούλου κ.α, αξιοποιούν την ανασφάλεια και την κοινωνική κόπωση για να ενισχύσουν μια ρητορική ξενοφοβίας και εθνικής “καθαρότητας”. Η μετανάστευση παρουσιάζεται ως απειλή για την εθνική μας ταυτότητα, την ασφάλεια και τη δημόσια υγεία. Οι μετανάστες βαφτίζονται “λαθραίοι”, “εισβολείς” ή “εργαλεία ισλαμικής διείσδυσης”, ενώ υποβαθμίζεται πλήρως η ανθρώπινη διάσταση του φαινομένου.

Ο όρος “λαθρομεταναστης – παράνομος μετανάστης” έχει μετατραπεί σε εργαλείο πόλωσης. Χρησιμοποιείται όχι για να περιγράψει μια νομική κατάσταση, αλλά για να στιγματίσει, να προκαλέσει φόβο και τελικά να αποπροσανατολίσει την κοινή γνώμη. Αντί να συζητάμε σοβαρά για τις αιτίες της μετανάστευσης, τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας και τις δυνατότητες ένταξης των μεταναστών, αναλωνόμαστε σε μια ρητορική κινδύνου και απειλής.

Η πολιτική εργαλειοποίηση του μίσους είναι πλέον μία πραγματικότητα στην Ελλάδα. Και η στρατηγική των ακροδεξιών κομμάτων είναι πλεον σαφής.

Η κοινωνική δυσαρέσκεια για την ακρίβεια, η ανασφάλεια ή άνοδος της εγκληματικοτητας, η διόγκωση της ανεργίας, διοχετεύεται και αποδίδεται εσκεμμένα προς τον πιο αδύναμο. Ο μετανάστης γίνεται ο εύκολος στόχος, ο αποδιοπομπαίος τράγος. Η ευθύνη μεταφέρεται από τις πραγματικές αιτίες, απο την πολιτική ανεπάρκεια, τις ελλείψεις στο κοινωνικό κράτος, απο την ανεπάρκεια του κράτους για την αντιμετώπιση τέτοιων κρίσεων, σε αυτούς που δεν έχουν φωνή για να υπερασπιστούν τον εαυτό τους.

Η τακτική αυτή χρησιμοποιείται σε όλη την Ευρώπη από τα ακροδεξιά κόμματα, που πατούν πάνω στον φόβο και την ανασφάλεια και βλέπουν την εκλογική τους δύναμη να αυξάνεται. Από το AfD στη Γερμανία και τη Λέγκα του Βορρά στην Ιταλία, έως την Ελληνική Λύση και τα νέα ελληνοχριστιανικά μορφώματα στην Ελλάδα, η αφήγηση είναι κοινή: «Η Ελλάδα απειλείται», «Η ταυτότητά μας κινδυνεύει», «Οι ξένοι μας φταίνε για όλα».
Η ρητορική του Μίσους που προηγείται του εγκλήματος του Μίσους.

Η ρητορικη του μίσους, ο λόγος του μίσους που κινείται δίπλα στη βία και όταν προηγείται της εγκληματικής παράνομης πράξης καθοδηγεί, προκαλεί, παρακινεί, ενώ όταν ακολουθεί, εξηγεί, δικαιολογεί, προστατεύει τον θύτη και επιρρίπτει τις ευθύνες στο θύμα.
Ο λόγος που «χρησιμοποιεί» τις λέξεις σύμφωνα με τον Αλμπέρ Καμύ και μεταμορφώνεται στην «πένα που είναι πιο δυνατή από το ξίφος».

Σε αυτό το πλαίσιο, τα μέσα ενημέρωσης στο όνομα της τηλεθέασης η τής εξυπηρέτησης αλλων σκοπιμοτήτων ρίχνουν “λάδι στη φωτιά”. Η άκριτη αναπαραγωγή ακραίων απόψεων, η υπερπροβολή εμπρηστικών δηλώσεων και η απουσία κριτικού λόγου συμβάλλουν στη διάχυση της ξενοφοβίας. Αντί το μέσο να προστατεύει τη δημόσια συζήτηση από τον φανατισμό και να θέτει στο επίκεντρο τα ανθρώπινα δικαιώματα και την αλήθεια, υποδαυλίζει τα παθη, επιμένει στον εντυπωσιασμό ή την αναπαραγωγή στερεοτύπων.

Η κοινωνία μας, αναζητά τον ψύχραιμο λόγο, την πολιτική ευθύνη και τις θεσμικές λύσεις. Ο λόγος του μίσους δεν αποτελεί πολιτική πρόταση. Είναι το σύμπτωμα ενός πολιτικού κενού, που καλύπτεται απο άναρθρες κραυγές, ξύλινο λόγο γεμάτο συνθήματα και φόβο.

Η ακροδεξιά επιζητά την “κανονικοποίηση” του μίσους.
Ο σκεπτόμενος Έλληνας ειναι ανάγκη να επιλέξει τόν άλλο δρόμο. Τον δρομο της συνύπαρξης, της αλληλεγγύης και της δημοκρατίας.