Μη τσακώνεστε παιδιά. Τα έχει γράψει ο Σολωμός χρόνια πριν. Γράφει ο Σπύρος Ρίκος
Για μια ακόμα φορά χωριστήκαμε σε δυο «στρατόπεδα» και αιτία είναι η ταινία, του Γιάννη Σμαραγδή αφιερωμένη στον Καποδίστρια. «Αποκαλυφθήκαμε» και αυτή την φορά βρήκαμε αφορμή μια κινηματογραφική ταινία, για να παρουσιάσουμε τον κακό μας εαυτό. Πως το λέει ο θυμόσοφος λαός; Θέλει η πόρνη να κρυφτεί μα η χαρά δεν την αφήνει. Αυτοί είμαστε Κυρίες και Κύριοι, «Ολυμπιακός – Παναθηναϊκός» το ορίτζιναλ κλάσικο ή «ΠΑΟΚ – ΑΡΗΣ». Χουλιγκάνοι, κανονικοί. Και βεβαίως, εκτός από Συνταγματολόγοι, Σεισμολόγοι, Διεθνολόγοι, Οικονομολόγοι, είμαστε επίσης Ιστορικοί και Κριτικοί Κινηματογράφου. Ποιος; Ξέρεις ποιος είμαι εγώ ρε; Τη Διχόνοια την έχουμε στο αίμα μας, είναι στο DNA μας. Και βέβαια είμαστε ξερόλες. Όλα τα σφάζω, όλα τα μαχαιρώνω. «Τι θες ρε; Εγχείρηση ανοιχτής καρδιάς; Εγώ θα σου πω, πως γίνεται. Ευκολάκι». Τι, λέω ψέματα; Αυτοί δεν είμαστε;
1821 ξεκίνησε η επανάσταση και το 1822 άρχισε ο πρώτος εμφύλιος. Μετρήστε από τότε πόσες φορές αλληλοσκοτωθήκαμε. Το 1916 Βενιζέλος υποστηριζόμενος από Γαλλία και Αγγλία κάνει τη Κυβέρνηση της Θεσσαλονίκης, εναντίον του φιλογερμανού Βασιλιά και κατά της Κυβέρνησης του Σπυρίδωνα Λάμπρου. Εκεί μπήκαν τα «θεμέλια» των όσων ακολούθησαν και με την καταστροφή του 1922. Και αποκορύφωμα τον εμφύλιο του 1944. Τυχαία έγραψε ο σοφός Σολωμός τους στίχους; «Ἡ Διχόνοια που βαστάει, Ένα σκήπτρο ἡ δολερή· Καθενὸς χαμογελάει, Πάρ’ το, λέγοντας, καὶ σύ». Και επίσης στο ποίημα του για τον Λόρδο Μπάιρον: «Η Διχόνοια κατατρέχει την Ελλάδα· αν νικηθεί, ΜΑ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΠΟΥ ΜΑΣ ΕΧΕΙ, τ’ όνομά σας ξαναζεί.»
Εγώ την ταινία του Σμαραγδή δεν την είδα και δεν πρόκειται να τη δω, γιατί κατά πρώτον δεν μου αρέσει ο Σμαραγδής, ως κινηματογραφιστής, είχα δει τον Ελ Γκρέκο και απογοητεύτηκα και γενικά δεν μου αρέσει καθόλου ο Ελληνικός Κινηματογράφος, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, όπως η εμβληματική για μένα ταινία «Το δέντρο που πληγώναμε» του Δήμου Αβδελιώδη και 5-6 άλλες. Δεν έχω άποψη, λοιπόν και δεν κρίνω. Μπορώ να πω όμως ότι, ως εγχείρημα δεν είναι καθόλου εύκολο, έχει πολλά ρίσκα. Και κάτω από τις συνθήκες που έγινε, με ελλιπή χρηματοδότηση και το άγχος να βγει, ίσως είναι μια δικαιολογία. Αλλά σε κάθε περίπτωση, δεν είναι δυνατόν να μην υπάρχει μια ταινία για την ζωή και την προσφορά ενός ανθρώπου, ο οποίος, με τα καλά του και τα κακά του, έθεσε τα θεμέλια του νεοελληνικού κράτους. Και μάλιστα σε μια περίοδο, που η τύχη της επανάστασης «τρεμόπαιζε».
Χωρίς να γίνομαι συνήγορος του Σμαραγδή, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο Κινηματογράφος θέλει τον μύθο του. Ο Κινηματογράφος είναι «παραμύθι». Δεν είναι ντοκιμαντέρ. Ούτε ο Σμαραγδής έδινε εξετάσεις ιστορίας. Προφανώς στο πλαίσιο αυτό ισχύει το «περί ορέξεως κολοκυθόπιτα». Η κάθε άποψη είναι υποκειμενική. Ο.κ λοιπόν σε άλλους άρεσε πολύ, σε άλλους άρεσε λίγο, σε κάποιους άλλους δεν άρεσε καθόλου και σε κάποιους άλλους άρεσε και δεν άρεσε. Γιατί όλη αυτή η «πολεμική;» το εμφυοπολεμικό κλίμα; Προφανώς ο θεατής, όποιος είδε την ταινία, νομιμοποιείται να την κρίνει, να πει την άποψη του. Την άποψη του θεατή και όχι του ιστορικού ή του κριτικού κινηματογράφου. Αυτοί που δεν είδαμε την ταινία, τι να κρίνουμε;
Στις μέρες μας, ένα ολόκληρο παγκόσμιο σύστημα κινδυνεύει να καταρρεύσει με όσα συμβαίνουν εσχάτως, ο ίδιος ο πλανήτης κινδυνεύει και εμείς καθόμαστε και ξιφουλκούμε για μια ταινία, που οι περισσότεροι δεν έχουμε δει. Είμαστε το κανονικό Γαλατικό χωριό. Κάπως έτσι κατατροπώνουμε και τους εκάστοτε Ρωμαίους.
Ας κοιτάξουμε πως θα βγει ο μήνας και ας αφήσουμε τη διχόνοια τη δολερή, για αργότερα…
