Η Μεγάλη Πολιτική Απάτη Του 2015: Ρούβλια, Δραχμές Και Μύθοι Που Απειλούν Ακόμη Την Ελλάδα Γράφει ο Κώστας Χ. Βασιλάκης
Δέκα χρόνια μετά το ολέθριο δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου 2015, ορισμένοι κύκλοι επαναφέρουν με ασύστολο θράσος τα ίδια χρεοκοπημένα αφηγήματα που παραλίγο να οδηγήσουν τη χώρα σε οριστική καταστροφή. Αυτή τη φορά, όμως, δεν πρόκειται απλώς για λάθη εκτίμησης, αλλά για κυνική ιστορική παραχάραξη με την ξεπερασμένη, επικίνδυνη συνταγή του αντιδυτικού λαϊκισμού: «Το 2015 χάθηκε η ευκαιρία για ρήξη και εθνική ανεξαρτησία».
Σύμφωνα με αυτή την παραπλανητική προσέγγιση, το δημοψήφισμα ήταν δήθεν «λαϊκή εντολή» για έξοδο από το ευρώ και διαγραφή χρέους. Υπήρχε, λέει, ένα έτοιμο σχέδιο μετάβασης στη δραχμή, με ρωσική τεχνική υποστήριξη και «άφθονα αποθεματικά» για να καλυφθούν οι ανάγκες της οικονομίας. Όλα αυτά αναπαράγονται με ύφος «αποκαλύψεων», σαν κρυμμένες αλήθειες που το «κατεστημένο» συστηματικά αποσιωπά.
Η αλήθεια, όμως, είναι εντελώς διαφορετική – και είναι επιτακτική ανάγκη να ειπωθεί ξεκάθαρα, χωρίς περιστροφές.
Ένα Δημοψήφισμα-Παγίδα: Θεσμική Εκτροπή και Οικονομική Αυτοκτονία
Το δημοψήφισμα του 2015 δεν ήταν απλώς μια λάθος κίνηση· ήταν εξ αρχής ένας θεσμικός και πολιτικός τυχοδιωκτισμός με ολέθριες συνέπειες. Το μπουρδουκλωμένο ερώτημά του αφορούσε ένα πρόγραμμα που, την ώρα του δημοψηφίσματος, είχε ήδη αποσυρθεί από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Δεν επρόκειτο για διαπραγματευτική τακτική, αλλά για σκαστή μετακύλιση ευθύνης, με το λαό να καλείται να αποφασίσει υπό καθεστώς capital controls= στραγγαλιστικό δελτίο στις αναλήψεις, πρωτοφανούς οικονομικής ασφυξίας και χωρίς καμία απολύτως σαφή εικόνα για το τι θα ακολουθούσε. Η ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ κυβέρνηση εκείνη την περίοδο με τιμονιέρη τον Αλέξη Τσίπρα και συγκυβερνήτη τον εθνάρχη Πάνο Καμμένο είχε ήδη εξαντλήσει την αξιοπιστία της και είχε θέσει την Ελλάδα στο χείλος του γκρεμού.
Το βασικό ψεύδος όσων επικαλούνται σήμερα το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος είναι ότι το «ΟΧΙ» δήθεν σήμαινε εντολή για έξοδο από την Ευρωζώνη και σύγκρουση με τους Ευρωπαίους εταίρους. Στην πραγματικότητα, ο ελληνικός λαός ψήφισε με την προσδοκία μιας καλύτερης συμφωνίας εντός του ευρώ — ακριβώς όπως είχε υποσχεθεί η τότε κυβέρνηση, εξαπατώντας ανοιχτά τους πολίτες. Όποιος ισχυρίζεται σήμερα ότι το 61,3% των πολιτών ζητούσε επιστροφή στη δραχμή, απλώς παραχαράσσει βάναυσα την ιστορική αλήθεια και προσβάλλει τη νοημοσύνη των πολιτών. Το «ΟΧΙ» ήταν μια φωνή αγωνίας, όχι μια εντολή αυτοχειρίας.
Το Παραμύθι της «Λύσης Μόσχας»: Ανεφάρμοστο, Επικίνδυνο, Παρανοϊκό
Ανάμεσα στις πιο αλλόκοτες και ταυτόχρονα πιο επικίνδυνες «αποκαλύψεις» των ημερών είναι η περιγραφή ενός μυστικού ταξιδιού στη Μόσχα, με σκοπό να εξεταστεί το ενδεχόμενο να τυπώσει η Ρωσία ελληνικό νόμισμα. Αυτή η αφήγηση παρουσιάζεται περίπου ως «λύση ανάγκης», σαν να μπορούσε η Ελλάδα να παραγγείλει νέο νόμισμα με λίγα συνωμοτικά τηλεφωνήματα και να συνεχίσει να λειτουργεί απρόσκοπτα. Πρόκειται για σενάριο επιστημονικής φαντασίας που αγγίζει τα όρια της παραφροσύνης.
Η πραγματικότητα, όμως, είναι αμείλικτη και κυριολεκτικά τρομακτική. Ακόμη κι αν ήταν τεχνικά εφικτή η εκτύπωση εθνικού νομίσματος σε δύο-τρεις μήνες – κάτι εξαιρετικά αμφίβολο – στο μεσοδιάστημα η χώρα θα βυθιζόταν σε απόλυτο, βιβλικό χάος: κλειστές τράπεζες επ’ αόριστον, ανύπαρκτη ρευστότητα, πλήρης αδυναμία πρόσβασης σε ξένα νομίσματα, ελλείψεις βασικών αγαθών (μ’ άλλα λόγια θα ξεμέναμε από τα απαραίτητα καύσιμα, φάρμακα και τρόφιμα!), πλήρης κατάρρευση του εμπορίου, μαζικές χρεοκοπίες επιχειρήσεων και εκτίναξη της ανεργίας. Χωρίς σκληρό νόμισμα, η Ελλάδα θα βρισκόταν σε κατάσταση πρωτοφανούς οικονομικού στραγγαλισμού, με το λαό να υπομένει βίαιες συνθήκες φτωχοποίησης, πιθανόν και λιμού. Το φάσμα της ανθρωπιστικής κρίσης θα ήταν άμεσο και δραματικό.
Επιπλέον, η επίκληση της Ρωσίας ως υποτιθέμενου σωτήρα είναι μια αυταπάτη που συνορεύει με νηπιώδη άγνοια. Η Ρωσία ουδέποτε προσφέρθηκε να καλύψει τις χρηματοδοτικές ανάγκες της Ελλάδας το 2015 – ούτε είχε τη δυνατότητα, ούτε όμως την πρόθεση να εμπλακεί σε ένα τέτοιο εγχείρημα, ειδικά με τις δικές της οικονομικές δυσκολίες και διεθνείς κυρώσεις. Οι κυρώσεις εναντίον της ξεκίνησαν το 2014, ως απάντηση στην προσάρτηση της Κριμαίας και την υποστήριξη των αυτονομιστών στο Ντονμπάς. Όποιος συνεπώς παρουσιάζει τέτοιες «λύσεις» είτε σκοπίμως είτε από επικίνδυνη άγνοια παραβλέπει τις διεθνείς γεωπολιτικές ισορροπίες και τις βασικές αρχές της οικονομίας. Είναι μια επικίνδυνη προσπάθεια αποπροσανατολισμού από την ευρωπαϊκή μας ταυτότητα.
Η Λεηλασία των Αποθεματικών: Το Απόλυτο Σενάριο Χρεοκοπίας και Διεθνούς Απομόνωσης
Εξίσου ολισθηρή, αν όχι περισσότερο, είναι η θεωρία ότι η Ελλάδα μπορούσε να αντλήσει μονομερώς 16-22 δισ. ευρώ από έναν ειδικό λογαριασμό στην Τράπεζα της Ελλάδος. Τα ποσά αυτά, που αποτελούσαν εγγυήσεις του ευρωπαϊκού συστήματος πληρωμών (Eurosystem), δεν ανήκαν στο ελληνικό κράτος. Δεν ήταν «παρακαταθήκη» για εθνική χρήση, αλλά κεφάλαια που διασφάλιζαν την ομαλή λειτουργία των διασυνοριακών πληρωμών εντός της Ευρωζώνης.
Οποιαδήποτε «αξιοποίηση» ή, ακριβέστερα, υφαρπαγή αυτών των ποσών θα ισοδυναμούσε με τραπεζική και λίαν στυγερή ληστοπραξία καθώς και κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Αυτό θα είχε ως άμεση συνέπεια τον πλήρη και οριστικό αποκλεισμό της Ελλάδας από κάθε ευρωπαϊκό μηχανισμό, την κατάρρευση κάθε διεθνούς σχέσης εμπιστοσύνης, την άμεση διακοπή κάθε εμπορικής συναλλαγής και την επιβολή πρωτοφανών κυρώσεων. Η χώρα θα μετατρεπόταν σε έναν διεθνή παρία, με ανυπολόγιστες συνέπειες.
Όσοι προτείνουν τέτοιες ενέργειες είτε δεν κατανοούν τα στοιχειώδη για το πώς λειτουργεί το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα είτε υιοθετούν έναν θανάσιμο εθνολαϊκισμό, που οδηγεί όχι στην ανεξαρτησία, αλλά στην απόλυτη διεθνή απομόνωση και την εθνική αυτοχειρία. Αυτές οι προτάσεις δεν είναι πολιτική ρεαλισμού — είναι συνταγές ολοκληρωτικής πανωλεθρίας.
Ευρώπη ή Χάος: Το Αληθινό Δίλημμα και η Ιστορική Δικαίωση
Το Γ’ Μνημόνιο, όσο σκληρό κι αν ήταν και όσα βαρύτατα λάθη κι αν διέπραξε η τότε κυβέρνηση εξαιτίας της ξιπασμένης και υπερφίαλης διαπραγμάτευσης που οδήγησε σε αυτό, τουλάχιστον απέτρεψε την ολοκληρωτική οικονομική και κοινωνική κατάρρευση της Ελλάδας. Η χώρα διατήρησε την παρουσία της στο ευρώ, προστάτευσε το τραπεζικό της σύστημα από την πλήρη διάλυση, απέφυγε την άτακτη χρεοκοπία που θα παρέσυρε τα πάντα, και σήμερα παραμένει εντός της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής, παρά τα διαχρονικά ελλείμματα και τις δομικές αδυναμίες της οικονομίας της.
Το πραγματικό δίλημμα του 2015 δεν ήταν «ευημερία με ρήξη» έναντι «φτώχειας με υποταγή». Ήταν ένα δίλημμα ανάμεσα στην παραμονή στον σκληρό πυρήνα της Δύσης, των δημοκρατικών θεσμών και της ευημερίας, ή την πτώση στον γκρεμό της απομόνωσης, της εθνικής πτώχευσης και της γεωπολιτικής περιθωριοποίησης.
Η υποτιθέμενη «πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική» που κάποιοι οραματίζονται, δήθεν ανεξάρτητη από τη Δύση, αποδείχθηκε κενό γράμμα και επικίνδυνη φενάκη, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στις ίδιες τις χώρες που την επικαλούνται. Η Ρωσία, η οποία υποτίθεται ότι θα έδινε τη λύση, αποτελεί σήμερα παράδειγμα γεωπολιτικής περιθωριοποίησης και οικονομικής αβεβαιότητας, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση, παρά τις αναμφισβήτητες δυσκολίες και τις εσωτερικές της προκλήσεις, παραμένει η ισχυρότερη οικονομική, νομισματική και γεωπολιτική σύμπραξη χωρών στον κόσμο, προσφέροντας στα κράτη μέλη της ένα πλαίσιο δημοκρατικής σταθερότητας, ασφάλειας και προοπτικής.
Η Ελλάδα Δεν Έχει την Πολυτέλεια να Επαναλάβει τα Λάθη του 2015
Αυτό που διδάσκει η τραυματική εμπειρία του 2015 είναι ότι η χώρα δεν χρειάζεται νέες ρήξεις ή επικίνδυνες περιπέτειες. Αντίθετα, αναδεικνύει με τον πιο εμφατικό τρόπο πόσο επικίνδυνη είναι η ανευθυνότητα, ο ανερμάτιστος λαϊκισμός και η ψευδαίσθηση ότι η Ελλάδα μπορεί να σταθεί εκτός των δυτικών συμμαχιών, των ευρωπαϊκών θεσμών και του ευρώ. Η Ελλάδα πλήρωσε πάρα πολύ ακριβά το μάθημα της κρίσης.
Η πραγματική συζήτηση σήμερα δεν είναι αν έπρεπε να ριψοκινδυνεύσουμε τότε την επιστροφή στη δραχμή, αλλά πώς θα θωρακίσουμε οριστικά την πορεία μας στην Ευρώπη, πώς θα ενισχύσουμε την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας μας με πολιτικές ανάπτυξης και καινοτομίας, πώς θα διασφαλίσουμε τη θεσμική σταθερότητα και τον στρατηγικό ρεαλισμό που απαιτούν οι σύγχρονοι γεωπολιτικοί και οικονομικοί συσχετισμοί.
Όσοι ξαναζεσταίνουν τις χιμαιρικές φαντασιώσεις του 2015, είτε το καταλαβαίνουν είτε όχι, συνεχίζουν να απειλούν το μέλλον της χώρας. Η Ελλάδα οφείλει να παραμείνει μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης — όχι από ιδεοληψία, αλλά από ουσιαστικό εθνικό συμφέρον, ιστορική συνείδηση και στρατηγική επιλογή. Είναι ώρα να κλείσει αυτό το κεφάλαιο της παραπληροφόρησης και πολιτικής παραπλάνησης ώστε να κοιτάξουμε μπροστά με νηφαλιότητα και σύνεση.
