Η Αυταπάτη των Ανοιχτών Συνόρων και η Υπεράσπιση του Ευρωπαϊκού Τρόπου Ζωής Γράφει ο Κώστας Χ. Βασιλάκης

…Κράτος δικαίου δεν υφίσταται χωρίς σύνορα. Πολύ απλά, δεν υπάρχει…

 

Τα τελευταία χρόνια, η Ευρώπη —και ιδιαιτέρως οι χώρες του Νότου, όπως η Ελλάδα, η Ιταλία και η Ισπανία— βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή και πιεστική πραγματικότητα: την ανεξέλεγκτη ροή μεταναστευτικών και προσφυγικών κυμάτων. Απέναντι σε αυτή τη σύνθετη πρόκληση, η οποία αγγίζει τα θεμέλια της εθνικής κυριαρχίας, της κοινωνικής συνοχής και του πολιτισμικού γίγνεσθαι, εξελίσσεται ένας παράλληλος, ιδεολογικός πόλεμος.

Στον δημόσιο λόγο, μια μερίδα αυτόκλητων «πολιτικών εισαγγελέων» της χιμαιρικής αριστεράς, οπλισμένη με δικαιωματική ρητορική, ασκεί αφόρητη πίεση στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Κατηγορούν κάθε μέτρο προστασίας των συνόρων ως «απάνθρωπο» και προκρίνουν, ευθέως ή εμμέσως, ένα δόγμα πλήρους απορρύθμισης —ένα ιδεολογικό «μπάτε σκύλοι αλέστε»— όπου τα σύνορα θεωρούνται ξεπερασμένος αναχρονισμός. Είναι καιρός, απέναντι σε αυτές τις ηθικολογικές κορώνες, να αντιταχθούν τα επιχειρήματα της αδυσώπητης πραγματικότητας.

1. Εθνική Κυριαρχία και Υβριδικές Απειλές

Η πρώτη και θεμελιώδης απάντηση προς τους θιασώτες των ανοιχτών συνόρων είναι ότι κράτος δικαίου δεν υφίσταται χωρίς σύνορα. Πολύ απλά, δεν υπάρχει. Η φύλαξη της επικράτειας δεν αποτελεί συντηρητική ιδεοληψία, αλλά τη στοιχειώδη συνταγματική υποχρέωση κάθε κυρίαρχης πολιτείας προς τους πολίτες της.

Επιπλέον, η εθελοτυφλία της ονειροπαρμένης αριστεράς την καθιστά ανίκανη να δει τη γεωπολιτική διάσταση του ζητήματος: τις τελευταίες δεκαετίες, οι μεταναστευτικές ροές χρησιμοποιούνται συστηματικά ως όπλο υβριδικού πολέμου από αυταρχικά γειτονικά καθεστώτα. Τα γεγονότα στον Έβρο το 2020 και στα σύνορα της Πολωνίας και της Λευκορωσίας απέδειξαν ότι η εργαλειοποίηση απελπισμένων ανθρώπων αποτελεί μοχλό εκβιασμού κατά της Ευρώπης. Όποιος υποστηρίζει την ανεμπόδιστη είσοδο, δεν επιδεικνύει ανθρωπισμό. Γίνεται εν γνώσει ή εν αγνοία του χρήσιμος ηλίθιος στα χέρια ξένων γεωπολιτικών παικτών και εγκληματικών δικτύων διακινητών. Και είναι περίεργο ότι κάποιοι καλοί και αντικειμενικοί συμπατριώτες την εργαλειοποίηση αυτή την οσμίζονται στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα, αλλά για τον Έβρο δεν πήραν ποτέ μυρωδιά.

2. Ο Γνήσιος Ανθρωπισμός Προστατεύει Πρωτίστως Το Άσυλο

Η αδιάκριτη εξίσωση της παράνομης οικονομικής μετανάστευσης με το δικαίωμα στο προσφυγικό άσυλο υπονομεύει την ίδια τη Σύμβαση της Γενεύης. Όταν τα συστήματα υποδοχής κατακλύζονται από εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους χωρίς προσφυγική τεκμηρίωση, οι πραγματικά κατατρεγμένοι —εκείνοι που ξεφεύγουν από βόμβες και τυραννικά καθεστώτα— μένουν ανεπαρκώς προστατευμένοι.

Ο αυστηρός έλεγχος και η αποτροπή στα σύνορα δεν στερούνται ευσπλαχνίας. Αντίθετα, χτυπούν τη ρίζα του εμπορίου ανθρώπων. Όταν το μήνυμα είναι σαφές —ότι οι παράνομες δίοδοι σφαλίζονται όπως πρέπει— οι διακινητές χάνουν το πελατολόγιό τους και αποτρέπονται οι θανάσιμες τραγωδίες στη θάλασσα και την έρημο.

3. Το «Πολιτισμικό Ασύμβατο» και η Απειλή για τις Δυτικές Ελευθερίες

Εδώ εντοπίζεται η μεγαλύτερη αυταπάτη των «προοδευτικούληδων» αναλυτών. Η σύγκριση των σημερινών ροών από την Ασία και την Αφρική με τους Έλληνες, Ιταλούς ή Ισπανούς μετανάστες του ’50 και του ’60 είναι παντελώς άστοχη. Εκείνοι οι πληθυσμοί, παρά τις δυσκολίες, μοιράζονταν το ίδιο ευρωπαϊκό, πολιτισμικό υπόβαθρο αξιών.

Σήμερα, ένα μεγάλο τμήμα των εισερχομένων προέρχεται από συντηρητικές, ισλαμικές κοινωνίες, όπου ο διαχωρισμός κράτους και θρησκείας είναι ανύπαρκτος. Οι ατομικές ελευθερίες της Δύσης —η ισότητα των φύλων, η προστασία των μειονοτήτων, η ελευθερία του λόγου, ακόμη και η αθεΐα— δεν είναι καθόλου μα καθόλου αυτονόητες παραδοχές για αυτούς τους πληθυσμούς.

Η θεμελιώδης διαφορά μεταξύ του δυτικού και του ισλαμικού κόσμου έγκειται στο θεσμικό και νομικό πλαίσιο: στις δυτικές (χριστιανικών αξιών) δημοκρατίες η πλήρης νομική ισότητα των φύλων, η ατομική αυτονομία και τα δικαιώματα της γυναίκας στο γάμο, το διαζύγιο, την κληρονομιά και την ελευθερία μετακίνησης είναι συνταγματικά κατοχυρωμένα. Αντίθετα, στον μουσουλμανικό κόσμο η ανισότητα είναι θεσμοθετημένη μέσω της Σαρία, η οποία επιβάλλει την ανδρική κηδεμονία, περιορίζει τα κληρονομικά και δικονομικά δικαιώματα της γυναίκας, επιτρέπει την πολυγαμία για τους άνδρες και καθιστά το διαζύγιο δυσανάλογα δύσκολο για τις γυναίκες.
Παράλληλα, υπάρχει μια ευδιάκριτη διαφορά στην κοινωνική συμπεριφορά: στις δυτικές κοινωνίες, το ποσοστό των ανδρών που συμπεριφέρονται αυθαίρετα, καταπιεστικά ή καταχρηστικά απέναντι στις γυναίκες είναι ελάχιστο έως ασήμαντο στο συνολικό πληθυσμό, καθώς τέτοιες συμπεριφορές θεωρούνται κοινωνικά καταδικαστέες και ποινικά κολάσιμες. Αντίθετα, στον μουσουλμανικό κόσμο, η πατριαρχική επιβολή και ο έλεγχος πάνω στις γυναίκες δεν αποτελούν εξαίρεση αλλά την εφαρμοσμένη πρακτική της απόλυτης πλειονότητας, καθώς υποστηρίζονται ενεργά τόσο από τους κρατικούς θεσμούς όσο και από τη συλλογική κοινωνική και θρησκευτική νόρμα.

Ας μην ξεχνάμε ότι οι ίδιες οι δυτικές δημοκρατικές ελευθερίες και η έννοια της αυτόνομης αξίας του ανθρώπινου προσώπου αποτελούν διανοητικό παράγωγο του ιουδαιοχριστιανικού πολιτισμού και του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού.

Όταν η δονκιχοτική αριστερά απαιτεί την αθρόα είσοδο χωρίς απαίτηση πολιτισμικής αφομοίωσης, κατασκευάζει παράλληλες κοινωνίες και θύλακες γκετοποίησης. Τα παραδείγματα της Σουηδίας, της Γαλλίας και του Βελγίου, όπου ολόκληρες περιοχές μετατράπηκαν σε εστίες εγκληματικότητας και θρησκευτικού φανατισμού, αποδεικνύουν την παταγώδη αποτυχία της «παθητικής πολυπολιτισμικότητας».

Παράλληλα, αποδεικνύεται και το πόσο εύθραυστοι είναι οι δείκτες μιας δήθεν επιτυχούς ενσωμάτωσης. Η τυπική ή προσχηματική αλλαγή θρησκεύματος —όπως και η υιοθέτηση εξωτερικών συμβόλων, η συμμετοχή σε κοινωνικές δομές ή η χρήση της κατάλληλης ορολογίας— δεν συνεπάγεται αυτόματα την εσωτερίκευση των θεμελιωδών αξιών του δυτικού πολιτισμού. Η αποδοχή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ο έμφυλος σεβασμός, δηλαδή, η έμπρακτη αναγνώριση της ισότιμης αξίας, των δικαιωμάτων και της αξιοπρέπειας κάθε ανθρώπου, ανεξαρτήτως του φύλου του και η αναγνώριση της εγγενούς αξίας του ανθρώπινου προσώπου δεν αποκτώνται μέσω μιας τυπικής φευγαλέας πράξης βαπτίσματος ή της ίδρυσης μιας ΜΚΟ. Απαιτούν μια βαθύτερη, παιδευτική και πολιτισμική διαδικασία που δεν επιτελείται στιγμιαία ούτε διασφαλίζεται από εξωτερικές διακηρύξεις.

Όταν η ενσωμάτωση αξιολογείται μόνο με επιφανειακά κριτήρια, δημιουργείται μια επικίνδυνη ψευδαίσθηση. Όπως έδειξε και το πρόσφατο έγκλημα στην Κυψέλη όπου ένας 26χρονος Αφγανός σκότωσε και παράτησε κλεισμένη σε βαλίτσα 38χρονη Βρετανίδα και το οποίο συγκλόνισε την κοινή γνώμη, η χρησιμοποίηση θεσμών, αξιών ή θρησκευτικών συμβόλων —είτε από καιροσκοπισμό είτε από υποκρισία— δεν αλλάζει αναγκαία τον συναισθηματικό και ηθικό πυρήνα ενός ατόμου. Η πραγματική σύγκλιση με τις ευρωπαϊκές αξίες δοκιμάζεται στην πράξη και στη συμπεριφορά απέναντι στον άλλον, και όχι στα χαρτιά ή στις δημόσιες σχέσεις.

Ο μέσος Ευρωπαίος πολίτης δεν διακατέχεται από ξενοφοβία. Διακατέχεται όμως από το δικαιολογημένο ένστικτο αυτοσυντήρησης απέναντι στην ανατροπή των ψυχολογικών και πολιτισμικών του σταθερών.

4. Η Φέρουσα Ικανότητα των Κοινωνιών

Καμία κοινωνία δεν διαθέτει ανεξάντλητους πόρους. Η ανεξέλεγκτη είσοδος συμπιέζει τα εθνικά συστήματα υγείας, παιδείας, πρόνοιας και ασφάλισης, τα οποία χρηματοδοτούνται από τους Ευρωπαίους φορολογούμενους. Η ιδέα ότι μια χώρα μπορεί να υποδεχθεί ατελεύτητους αριθμούς μεταναστών χωρίς κοινωνική έκρηξη ανήκει στη σφαίρα της ιδεολογικής φαντασίωσης.

Η Ενδεδειγμένη Στάση της Ευρώπης

Η ενδεδειγμένη στάση των ευρωπαϊκών κρατών δεν μπορεί να είναι ούτε η παγωμένη αδιαφορία ούτε η ιδεοληπτική αφέλεια. Απαιτείται ένας συνδυασμός λογικού ρεαλισμού και θεσμικής αυστηρότητας:

1. Αδιαπέραστα Εξωτερικά Σύνορα: Πλήρης περιφρούρηση των θαλάσσιων και χερσαίων συνόρων με τη συνδρομή της Frontex, χρήση τεχνολογικών μέσων και αποτροπών, ώστε να καταστεί σαφές ότι η είσοδος στην Ευρώπη γίνεται μόνο με νόμιμα μέσα.
2. Αυστηρή Πολιτική Απελάσεων: Όσοι δεν δικαιούνται άσυλο πρέπει να επιστρέφουν αμέσως στις χώρες προέλευσης ή διέλευσης.
3. Υποχρεωτική Ενσωμάτωση με Όρους: Για όσους παραμένουν νόμιμα, η παραμονή πρέπει να συνδέεται απαρέγκλιτα με την εκμάθηση της εθνικής γλώσσας, την εργασία και, κυρίως, την ενυπόγραφη αποδοχή των συνταγματικών αξιών του κράτους υποδοχής. Όποιος αμφισβητεί την ισότητα των φύλων ή τους νόμους του κράτους, θέτει αυτομάτως εαυτόν εκτός του ευρωπαϊκού πλαισίου.
4. Μετατόπιση των Κέντρων Ασύλου: Εξέταση των αιτήσεων ασύλου σε τρίτες, ασφαλείς χώρες εκτός της ευρωπαϊκής επικράτειας, ώστε να κοπεί ο ομφάλιος λώρος με τα κυκλώματα διακίνησης.

Η Ευρώπη οφείλει να προστατεύσει τον εαυτό της. Ο αληθινός προοδευτισμός σήμερα δεν είναι η διάλυση των συνόρων και η ισοπέδωση της ευρωπαϊκής ταυτότητας στον βωμό μιας πολυπολιτισμικής χίμαιρας. Αληθινός προοδευτισμός είναι η υπεράσπιση της ελευθερίας, της ασφάλειας, του κράτους δικαίου και του πολιτισμού που γέννησε τις πιο προηγμένες δημοκρατίες στον πλανήτη. Απέναντι στους δικαιωματικούς κατήγορους και ψέκτες μιας ανέξοδης κριτικής, η απάντηση της Ευρώπης πρέπει να είναι καθαρή: Κανόνες, σύνορα και απόλυτος σεβασμός των συνταγματικών πολιτικών δικαιωμάτων.