Εγχείρημα υψηλού πολιτικού ρίσκου η επιστροφή Τσίπρα. Γράφει ο Σπύρος Ρίκος
Ένα από τα χαρακτηριστικά παραδείγματα πολιτικού rebranding , είναι ο Ζακ Σιράκ, ο οποίος μετά το στραπάτσο των Προεδρικών εκλογών του 1988, τα άλλαξε όλα. Άλλαξε, το επικοινωνιακό και πολιτικό του προφίλ, με ένα μακροχρόνιο rebranding το οποίο κράτησε 7 χρόνια και είχε ως αποτέλεσμα να τον φέρει στον προεδρικό θώκο της Γαλλίας το 1995.Άλλαξε ακόμα και το ντύσιμο του. Το είδαμε και στον Ανδρέα Παπανδρέου το 1981 όταν πέταξε το «ζιβάγκο» και φόρεσε γραβάτα. Είναι η τεχνική της «Καθησυχαστικής Ταυτότητας» πείθοντας το εκλογικό σώμα ότι «ναι, δεν είναι ο επαναστάτης, αλλά ένας σοβαρός πολιτικός τον οποίο μπορεί να εμπιστευθεί ο κόσμος στη διακυβέρνηση της χώρας». Να τον εμπιστευτούν και οι πιο συντηρητικοί ακόμα, μεγάλο μέρος της κοινωνίας μας.
Ο Σιράκ έχασε το 1988 γιατί είχε υιοθετήσει το προφίλ ενός πολιτικού με σκληρό πρόσωπο, τεχνοκράτης μεν αλλά μακριά από τα θέλω του λαού και φιλελεύθερος. Η εικόνα του ήταν αλαζονική και ελιτίστικη. Απέναντι του είχε τον Μιτεράν που ήταν πιο καθησυχαστικός, ήρεμος και κοντά στο λαό.
Τι άλλαξε λοιπόν ο Σιράκ; Κατ’ αρχάς έβαλε στην άκρη τον τεχνοκρατικό λόγο, που από μόνος του είναι απόμακρος από τα ευρεία στρώματα της κοινωνίας και μίλησε για τα θέματα που ήθελε να ακούσει η κοινωνία. Αλλά ο Σιράκ μίλησε συνθηματικά, εκφράζοντας μεγάλη μερίδα του κόσμου. Μετατόπισε τον λόγο του από την αγορά στη κοινωνία. Αναφέρθηκε σε θέματα που «έκαιγαν» τότε στη Γαλλία όπως οι κοινωνικές ανισότητες και η εγκατάλειψη της περιφέρειας. Αλλά χρησιμοποίησε επαναλαμβάνω συνθηματικό λόγο.
Φέρνω για παράδειγμα τον Ανδρέα Παπανδρέου. Ένα σύνθημα είπε το εμβληματικό «ΑΛΛΑΓΗ» καθώς επίσης «Ο ΛΑΟΣ ΣΤΗΝ ΕΞΟΥΣΊΑ» και η «ΕΛΛΑΔΑ ΑΝΗΚΕΙ ΣΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ». Όχι πολλές κουβέντες, λίγες, σταράτες, καθαρές και έκανε εκλογικό περίπατο. Και κυρίως βρήκε εύπεπτα συνθήματα, που τα έλεγαν και τα κατανοούσαν όλοι. Από τα μικρά παιδιά μέχρι τους ηλικιωμένους.
Ο Σιράκ για να το κλείσω «έχτισε» ένα νέο προφίλ, τρώγοντας απλό φαγητό στο δρόμο, αστειευόμενος με τον κόσμο, έγινε προσιτός, επισκεπτόταν χωριά και εργοστάσια, χρησιμοποίησε απλή γλώσσα και αφήγημα. Άλλαξε ακόμα και το ντύσιμο του.
Πάμε τώρα στον Αλέξη. Ο Τσίπρας και λόγω ηλικίας πια, έπαψε να είναι ο νέος και νεαρός πολιτικός που φέρνει ελπίδα. Έγινε πιο θεσμικός, πιο βαρύς, έγινε πιο συγκρουσιακός, πιο θεσμικός, άφησε τα νταούλια και τα σκισίματα του μνημονίου, καλλιεργεί πια διεθνές προφίλ, έριξε την ένταση και φόρεσε κουστούμι. Προσπαθεί να εμφανιστεί ως «ασφαλής επιλογή», αλλά φοβάμαι ότι στη θέση αυτή κάθεται ο Μητσοτάκης.
Ο Σιράκ με την αλλαγή του προφίλ του πήγε προς τα κάτω, στο λαό, έγινε πιο λαϊκός, πιο απλός και σαφής. Ο Τσίπρας πήγε προς τα πάνω, θεσμικός. Ο Τσίπρας ξεκίνησε με αντισυστημικό λόγο που έγινε Κυβέρνηση και τώρα δυσκολεύεται να ξαναχτίσει πειστικό αντισυστημικό λόγο.
Ο Τσίπρας από το « θα σκίσουμε το μνημόνιο» σύνθημα ευρείας απήχησης, το είδαμε και στο δημοψήφισμα του 2015, έχει πάει τώρα στη «δικαιοσύνη και θεσμικότητα». Το θα «σκίσουμε το μνημόνιο», το καταλάβαινε και το ήθελε η πλειοψηφία, γιατί αφορούσε την τσέπης της, άσχετα αν η χώρα θα έπεφτε στα βράχια. Ήταν ένα δυνατό σύνθημα «ευρείας απήχησης». Το σύνθημα, δικαιοσύνη και θεσμοί, στις δημοσκοπήσεις στην αξιολόγηση είναι στις τελευταίες θέσεις. Η «τσέπη» κυριαρχεί. Όταν βρεθούμε επάνω από την κάλπη, δεν θα σκεφτούμε τη Δικαιοσύνη και τους θεσμούς, αλλά «με ποιον θα κερδίσω περισσότερα όβολα».
Και κάτι πολύ σημαντικό. Το μήνυμα του Τσίπρα, είναι ασαφές. Καθώς επίσης δεν διαθέτη μια μακρά και συνεχή στρατηγική, αλλά η στρατηγική του είναι ασυνεχής. Επίσης δεν έχει συγκεκριμένη «πολιτική ταυτότητα». Παρουσιάζεται πότε ριζοσπάστης, πότε κυβερνήτης και πότε σοδιαλδημοκράτης. Εσχάτως και συγγραφέας. Σημεία επικοινωνιακής κοπώσεως.
Έτσι όπως είναι διαμορφωμένο το πολιτικό σκηνικό και με μια βαριά ήττα πρόσφατη το 2023 στη πλάτη του, θεωρώ ότι το να μπει τώρα και πάλι στην πολιτική αρένα, είναι επιλογή υψηλού ρίσκου. Αν φάει, πολύ πιθανό για μένα, ένα ακόμα στραπάτσο, ΤΕΛΕΙΩΣΕ, οριστικά. Αν περιμένει, σίγουρα την επόμενη φορά θα ΚΕΡΔΙΣΕΙ.
